Card Sorting ve Tree Testing: Bilgi Mimarisini Kurmak ve Sınamak
Bilgi mimarisi iki ayrı soruyu birbirine karıştırmaya çok müsait bir alan: içerikler nasıl gruplanmalı, ve kurulan yapıda insanlar aradığını bulabiliyor mu. Card sorting birinciyi, tree testing ikinciyi yanıtlar. İkisini tek işin iki aşaması olarak kurduğunuzda hangisinden ne bekleyeceğiniz de netleşir.
Card sorting açık mı, kapalı mı
Yöntemin iki biçimi var ve ikisi farklı sorulara cevap veriyor. Açık kart gruplamada katılımcıya kartları verir, kendi gruplarını kurmasını ve her gruba isim vermesini istersiniz. Kapalı gruplamada kategoriler hazırdır, katılımcı yalnızca kartları bu kutulara dağıtır.
Açık biçim sıfırdan yapı kurarken, kapalı biçim elinizdeki kategori setinin tutup tutmadığını denerken işe yarar. Kartların kendisi içerik başlıklarıdır: "iade koşulları", "kargo takibi", "fatura bilgilerini değiştirme". Soyut kavram yazmayın, kullanıcının gerçekten aradığı şeyi yazın.
Açık gruplamanın en değerli çıktısı, çoğu raporda en hızlı atlanan yerdir: katılımcıların gruplara verdiği isimler. İnsanların "hesabım" dediği yere siz "üyelik yönetimi" yazıyorsanız, gruplama doğru çıkmış olsa bile menü yanlış konuşur.
Kart sayısı analizi bozar
Card sorting sonuçları benzerlik matrisi üzerinden okunur: hangi kart hangi kartla kaç katılımcıda aynı grupta çıktı. Bu matris kart çiftleri üzerine kurulur ve çift sayısı n(n-1)/2 ile büyür. 30 kartta 435 çift var, 60 kartta 1770. Katılımcı sayısı sabit kalırken çift sayısı dörde katlanır, her çifte düşen gözlem seyrelir, matris gözle okunmaz hale gelir.
Pratik sonuç: açık gruplamada 40 kart civarını üst sınır sayın. Daha büyük setlerde ya kartları anlamlı parçalara bölüp ayrı turlar yapın, ya da kapalı gruplamaya geçin. "Uzun içerik listesini card sorting ile düzenleyelim" tavsiyesi tam da listenin uzun olduğu durumda ters çalışır.
Dendrogram da aynı sınırı taşır. Kesme noktasını nereye koyduğunuza göre üç grup da görürsünüz, on iki grup da. Araç size kümeleri verir, kategoriyi siz seçersiniz.
Tree testing'de hangi sayıya bakılır
Tree testing'de katılımcıya renksiz, ikonsuz, tamamen metin bir hiyerarşi gösterilir ve bir görev verilir: "faturanızı indireceksiniz, nereye bakarsınız?". Katılımcı dallarda ilerler, isterse geri döner, sonunda bir yere tıklar.
Buradan tek bir sayı çıkmaz. Başarı oranı, görevi doğru yerde bitirenlerin payıdır. Doğrudanlık, oraya hiç geri dönmeden gidenlerin payı. İkisi arasındaki fark asıl bilgiyi taşır: başarı yüksek ama doğrudanlık düşükse yapı çalışıyor, etiketler çalışmıyor. Kullanıcı doğru dalı buluyor, ama önce iki yanlış dala girip çıkıyor.
İlk tıklama verisini ayrı tutun, çünkü ilk adımı doğru atan katılımcıların görevi tamamlama oranı belirgin biçimde yüksek çıkar. Yüzdelerle konuşacaksanız 30 katılımcının altına inmeyin: 20 kişiyle her katılımcı sonucu beş puan oynatır, o hassasiyetle iki tasarım karşılaştırılamaz.
Sıra: kur, sına, tekrar sına
İşleyen akış şöyle. Açık card sorting ile kullanıcıların gruplama mantığını ve kullandıkları kelimeleri toplarsınız. Bu veriyle bir ağaç taslağı çizersiniz, ki bu adım otomatik değildir, karar sizin. Taslağı tree testing ile sınarsınız. Zayıf dalları düzeltip aynı testi ikinci kez yaparsınız.
Son adım çoğu projede atlanıyor. Tree testing kurulumu hafif bir testtir, aynı görev setini revize ağaçla tekrar çalıştırmak bir gününüzü alır. İlk turda çıkan sorunun gerçekten çözüldüğünü başka hiçbir yöntem bu kadar ucuza göstermiyor.
Tek bir yöntem seçmek zorundaysanız tree testing'i seçin. Elinizde zaten bir yapı var ve nerede koptuğunu bilmiyorsunuz; card sorting sıfırdan kurarken anlamlıdır, mevcut yapının hatasını göstermez.
Yeni ağacı yayına alırken
Kategori yapısını değiştirmek adresleri değiştirir. Yeni ağacı yayına alırken eski kategori adreslerinin yeni karşılıklarına 301 eşlemesini ben testten hemen sonra, tasarım kararının parçası olarak çıkarırım; sonraya bırakılan eşleme tablosu hiç çıkmıyor. Kaybolan yalnızca trafik olmaz, dış sitelerden ve eski e-postalardan gelen bağlantılar da kırılır.
Araçlar
Optimal Sort ve Treejack aynı şirketin (Optimal Workshop) iki ayrı aracı, yani kart gruplamayı ve ağaç testini tek hesapta yürütebilirsiniz. UXtweak ve Maze ikisini birlikte sunuyor. Lyssna, eski adıyla UsabilityHub, kart gruplama ve ilk tıklama testleri için kullanılıyor. UserZoom artık UserTesting çatısı altında ve daha çok kurumsal ölçekte anlamlı.
Açık card sorting için araç şart değil. Sekiz on kişiyle masada, kağıt kartlarla yapılan bir tur, uzaktan yapılan yirmi kişilik turdan daha fazlasını anlatır, çünkü katılımcının kartı elinde tutup "bu ikisi neden aynı yere gitmiyor" diye sesli düşündüğünü duyarsınız. Tree testing'de bu geçerli değil, orada görev sayısı ve katılımcı sayısı gerekiyor.