Gizlilik ve Kullanım Koşulları Sayfalarında 5 Tasarım Hatası
Gizlilik politikası ve kullanım koşulları sayfaları kimsenin okumadığı varsayımıyla hazırlanıyor, sonra da kimse okumadığı için kimse düzeltmiyor. Oysa bu sayfaya gelen ziyaretçinin genelde tek ve net bir sorusu vardır: verim kimlerle paylaşılıyor, aboneliği nasıl iptal ederim, iade koşulu ne. Sayfanın tek işi o soruyu birkaç dakika içinde cevaplayabilmek.
1. Hukuk dili sayfayı okunmaz yapıyor
Metnin hukuken sağlam olması gerekiyor, bu tartışılmaz. Ama sağlamlık okunabilirliğin karşıtı değil. Yaygın çözüm ikili yapı: her bölümün başında iki üç cümlelik sade bir özet, altında tam metin. KVKK kapsamında aydınlatma yükümlülüğü olan bir sitede zaten "açık ve anlaşılır" olmak isteniyor, yani özet süslü bir ekstra değil.
Peki özetle tam metin çelişirse hangisi geçerli olur? Bu soru pratikte başa dert açıyor. Özetin yanına hangisinin bağlayıcı olduğunu tek cümleyle yazmak ve özeti de metni yazan hukukçuya okutmak, sonradan çıkacak tartışmanın büyük kısmını baştan kapatıyor.
2. "Son güncelleme: 12.03.2024" tek başına bilgi taşımıyor
Tarihi görüyorsun ama neyin değiştiğini bilmiyorsun. Kullanıcının aslında merak ettiği şu: benimle ilgili olan bir madde mi değişti, yoksa şirket adresi mi güncellendi?
Sayfanın başına kısa bir değişiklik notu koymak yeterli: hangi bölüm değişti, ne yönde. Bir adım ötesi eski sürümleri arşivde tutmak. Yazılım tarafında sürüm geçmişi tutmak sıradan bir alışkanlık; aynı disiplinin hukuki metne uygulanmaması için teknik bir sebep yok, sayfa zaten veritabanında bir kayıt.
3. Punto tavsiyesi web'e yanlış birimle taşınıyor
Politika sayfası önerilerinde sık rastlanan bir cümle var: "en az 14pt yazı tipi kullanın". Bu tavsiye matbaadan geliyor ve web'e olduğu gibi taşındığında anlamını yitiriyor. CSS'te 1pt, 1/72 inç olarak tanımlı ve 1 inç 96 piksele karşılık geliyor. Yani 14pt yaklaşık 18,7 piksel eder, tarayıcıların varsayılan 16 pikselinin belirgin üstünde. Böyle bir gövde metni politika sayfasında fena değil, ama tavsiye bu haliyle verildiğinde çoğu ekip 14 sayısını piksel sanıp metni küçültüyor.
Doğrusu sabit birim yerine göreli birim: gövde metnini rem ile tanımla, kullanıcının tarayıcı ayarını ezme. Yazı boyutunu piksel cinsinden sabitleyen bir sayfa, tarayıcısının varsayılan puntosunu büyütmüş görme güçlüğü olan bir kullanıcı için hiçbir şey değiştirmez.
4. Accordion, metni sayfa içi aramadan kaçırıyor
Uzun politikaları katlanır bölümlere ayırmak sayfayı derli toplu gösteriyor, buraya kadar iyi. Sorun şu: kapalı bir accordion içindeki metni tarayıcının kendi arama işlevi bulamaz. Aradığı kelimeyi Ctrl+F ile arayan kullanıcı sonuç bulamayınca sayfada o bilgi yok sanır. Bölüm display: none ile gizleniyorsa aynı metin çıktıda da yer almaz.
Bunun bir çözümü var: hidden="until-found" ile gizlenen içerik sayfa içi aramada bulunur ve bölüm kendiliğinden açılır. Ancak tarayıcı desteği her yerde eşit değil, dolayısıyla tek dayanak olmamalı. Politika sayfasında tercih tek uzun sayfadan yana olmalı: üstte bağlantılı bir içindekiler tablosu, altında bölümler açık halde. Accordion, sayfanın tamamının nadiren okunduğu ürün içi ayar ekranlarına daha çok yakışıyor.
5. Bağlantı kullanıcının aradığı yerde değil
Kullanıcı gizlilik ve sözleşme bağlantılarını altbilgide ya da hesap ayarlarında arar. Sadece ana sayfanın altında duran, iç sayfalarda kaybolan bir bağlantı arama süresini uzatır.
Bağlantıyı her sayfada aynı yerde, aynı isimle tut. Bunun ötesinde asıl faydayı bağlam içi bağlantı sağlıyor: hesap silme ekranında verilerin ne kadar süre saklandığını anlatan bölüme, iade formunda iade koşullarına doğrudan çıpalı bağlantı ver. Kullanıcıyı 40 maddelik metnin başına bırakıp doğru maddeyi bulmasını beklemek, bilgiyi vermemekle neredeyse aynı kapıya çıkar.
Sayfanın işe yarayıp yaramadığını ölçmek
Bu sayfaların testi pahalı değil. Beş kişiye iki görev ver: "Verilerin üçüncü taraflarla paylaşılıp paylaşılmadığını bul" ve "Para iadesi koşulunu bul". Süreyi tut, bulduğu maddeyi kendi cümleleriyle özetlemesini iste. Doğru maddeyi bulup yanlış yorumlayan bir kullanıcı, sayfayı hiç bulamayandan daha kötü bir sinyaldir: metin okunmuş ama iş görmemiştir.