Bilgi Mimarisi: Menü Yapısını Kurmak ve Sınamak
Site haritası tartışmalarında herkesin ortak cümlesi aynı: kullanıcı aradığını en kısa yoldan bulsun. Sorun, bu cümlenin menüde kaç madde olacağına dair bir karara dönüşmemesi. Bilgi mimarisi pratikte iki hesaptan ibaret: menü kaç dala ayrılıyor ve etiketler kullanıcının kullandığı kelimelerle örtüşüyor mu. İkisi de site yayına girmeden ölçülebilir.
"Her sayfaya tek tıkla" tavsiyesi hesaba vurulmuyor
Bu cümle her bilgi mimarisi yazısında geçiyor ama kimse sayı vermiyor. Verelim: tek tıkla erişim, o sayfanın ana menüde yer alması demektir. Üç yüz sayfalık bir kurumsal sitede bunun karşılığı üç yüz maddelik bir menüdür, yani tarayamadığınız bir liste.
Gerçek karar genişlikle derinlik arasında. Üst menüde 17 başlık ve her birinin altında 17 alt başlık tutarsanız 289 sayfaya iki tıkla ulaşırsınız; menüyü 7 başlıkla sınırlarsanız aynı sayfa sayısı için üç seviye gerekir (7 x 7 x 7 = 343). Aradaki fark bir tık değil, gözün taradığı liste uzunluğu. Üst seviyede altı ile dokuz arası başlık çoğu sitede çalışır, çünkü kullanıcı listeyi okumak yerine bir bakışta eliyor.
Derinliğin asıl maliyeti üçüncü seviyeden sonra çıkıyor. Her ek seviye, kullanıcının yanlış dala girip geri dönme ihtimalini katlıyor ve geri dönen kullanıcı ikinci denemede genelde arama kutusuna gidiyor. Menünüz dört seviyeye indiyse, aslında arama motorunuzu geliştirmeniz gerekiyor demektir.
Kategori adlarını kendi ekibinizden değil, kayıtlardan çıkarın
Menü etiketlerinin en sık düştüğü tuzak, şirket içi dilin dışarı sızması. Muhasebe biriminin "cari hesap" dediği şeye müşteri "faturalarım" diyorsa menüde yazan kelime yanlış kelimedir.
Bunu tahmin etmeye gerek yok, elinizde zaten veri var: site içi arama kayıtları, destek e-postaları, satış ekibine gelen sorular. Sık geçen kelimeleri çıkarın, kategori adlarını onların üzerine kurun.
Yapı henüz yoksa kart gruplama işe yarar. İçerik başlıklarını kartlara yazıp katılımcıdan kendi mantığına göre gruplamasını ve gruplara isim vermesini istersiniz. Asıl değerli çıktı grupların kendisi değil, insanların gruplara verdiği isimler. On beş kişiden sonra tablo genelde oturuyor, yeni katılımcı eklemek aynı desenleri tekrar ediyor.
Yapıyı ağaç testiyle sınayın
Kart gruplama size bir öneri verir, doğruluğunu göstermez. Onu ağaç testi gösterir: kullanıcıya görseli, rengi, arama kutusu olmayan çıplak bir menü ağacı verip "geçen ayki faturanı nereden indirirsin" gibi bir görev verirsiniz, tıklamaları izlersiniz.
İki sayıya bakın: görevi doğru sayfada bitirenlerin oranı ve bunu hiç geri dönmeden yapanların oranı. İkincisi düşükse yapı sonunda doğru yere çıkıyor ama yol belirsiz demektir, ki bu gerçek sitede terk olarak görünür.
Treejack gibi hazır araçlar bu işi yapıyor. Hazır araca gerek de yok: menü ağacını iç içe listeler olarak basan bir sayfa, tıklanan her düğümü zaman damgasıyla bir tabloya yazan birkaç satır kod ve görev metni yeterli. Yarım günlük iş, ve çıkan veri lisans ücretiyle gelen veriden farklı değil.
Test kötü çıktıysa önce etiketi değiştirin
Ağaç testinde düşük başarı gördüğünüzde ilk refleks yapıyı yeniden kurmak oluyor. Genellikle gereksiz. Başarısız görevlerin tıklama yollarına bakın: kullanıcılar hep aynı yanlış dala giriyorsa sorun hiyerarşide değil, o dalın adında. İki etiketi değiştirip testi tekrarlamak birkaç saat sürer.
Yeniden yapılandırma ise ayrı bir iştir: URL şeması değişir, yönlendirme tablosu yazılır, dahili bağlantılar güncellenir, arama motorunun yeni yapıyı sindirmesi beklenir. Bu maliyeti ancak test sonuçları etiket düzeyinde açıklanamıyorsa, yani kullanıcılar aynı görev için birbirinden bağımsız üç farklı dala dağılıyorsa göze alın. Dağılma, kategorinin kullanıcının kafasında karşılığı olmadığının işaretidir; yanlış isim değil, yanlış kutu.