CSD Matrisi: Kesinlik, Varsayım ve Şüpheyi Ayırmak
CSD matrisi, bir ekibin neyi bildiğini, neyi bildiğini sandığını ve neyi hiç bilmediğini aynı tabloda yan yana getirir. Certainties, Suppositions, Doubts: kesinlikler, varsayımlar, şüpheler. Tablonun kendisi basit, zor olan kısım bir cümlenin hangi sütuna ait olduğuna dürüstçe karar vermek.
Üç sütun arasındaki sınır
Kesinlik, doğruluğu bir yerden geldiği için kabul edilen bilgidir. Pratik ölçüt şu: satırın yanına kaynağını ve tarihini yazabiliyor musun? Saha görüşmesi, analitik raporu, destek kaydı, sunucu logu. Yazamıyorsan o satır kesinlik değildir; ekipte uzun süredir tekrarlandığı için kesinlik sanılan bir varsayımdır.
Varsayım ise test edilebilir olmak zorunda. Yanlışlanamayan cümlenin tabloda yeri yok. Kullanıcılar hızlı arayüz ister cümlesini yanlış çıkaracak bir deney kuramazsın. Kayıt akışını yarıda bırakanların çoğu ikinci adımda bırakıyor cümlesi ölçülebilir: ya doğrulanır ya çürür.
Şüpheler sütununa eksiklik değil, soru yazılır. "Fiyatlandırma sayfası hakkında yeterli bilgimiz yok" kimseyi bir yere götürmez. "Kurumsal müşteriler fiyatı hangi aşamada soruyor?" araştırılabilir bir sorudur.
Matrisi kurarken
Matris bir atölyede kurulur, ama atölye serbest tartışma biçiminde ilerlerse tabloyu odadaki en yüksek sesli kişinin varsayımları doldurur. İşleyen sıra şu:
- Herkes kendi başına ve sessizce yazar: bildikleri, sandıkları, merak ettikleri.
- Satırlar tek tek okunur, sütunlara yerleştirilir. Tartışma burada çıkar, çıkması da iyidir.
- Her kesinliğin yanına kaynağı ve tarihi eklenir. Bu adımda kesinliklerin bir bölümü varsayım sütununa taşınır.
- Şüpheler, cevabı en pahalı olandan başlayarak sıralanır.
Kesinliklerin son kullanma tarihi var
Matris çoğunlukla tek yönlü anlatılır: şüphe araştırılır varsayıma dönüşür, varsayım test edilir kesinliğe dönüşür. Ters yön de işliyor ve çok daha az konuşuluyor. Bir yıl önce ölçülmüş terk oranı, o akıştaki iki ekran değiştikten sonra kesinlik olmaktan çıkar. Ölçüm hâlâ doğrudur, ama artık var olmayan bir arayüzü tarif eder. Kesinlik satırına tarih yazmanın asıl sebebi budur, düzen merakı değil.
Şüpheler sütunu araştırma planının kendisidir
Bir şüpheyi sıraya koyarken sorulacak tek soru var: yanlış cevaplarsak ne kadarını geri almak gerekir? Veri modelini ya da entegrasyonun yönünü etkileyen bir şüphenin yanlış cevabı haftalar götürür; buton metnini etkileyen şüphenin yanlış cevabı yarım saat. Sıralama doğrudan buradan çıkar, ayrıca bir önceliklendirme çalışması yapmana gerek yok.
Bu sıralama aynı zamanda araştırma yönteminizi de belirler. Mimariye dokunan şüpheler için üç görüşme yetmez, teknik keşif ya da prototip gerekir. Arayüz metnine dokunan şüpheler için beş kişilik hızlı bir test fazlasıyla yeterli.
Matris nerede durur
Excel, Miro, hatta depodaki bir markdown dosyası fark etmiyor; önemli olan tek bir kopyanın olması ve sprint planlamasında gerçekten açılması. Tablo biçiminde tutmanın sıkıcı ama işe yarayan bir yanı var: kaynak, tarih ve satırı yazan kişi ayrı sütunlarda durur, sonradan filtrelenebilir (renkli yapışkan notlarda bu bilgi ilk düzenlemede kayboluyor).
Projenin sonunda şüpheler sütunu hâlâ ilk günkü gibi duruyorsa matris çalışmamış demektir. Oradaki soruların cevaplanması zaten işin kendisiydi.