Bilgi Yoğun Arayüzlerde Gezinme Araçları Ne Zaman İşe Yarar
Kullanıcı büyük bir içerik yapısında kayboluyorsa çözüm menüye bir bağlantı daha eklemek değildir. Geçmiş listesi, yer imi ve genel bakış haritası birbirinin yerine geçmez; üçü farklı üç soruna cevap verir ve üçünü aynı arayüze koymak çoğu zaman gerekmez. Hangisinin nerede karşılığı olduğu pratikte oldukça net.
Geri düğmesi geçmiş listesi değildir
Tarayıcının geri düğmesi bir yığın üzerinde çalışır. A'dan B'ye, B'den C'ye gittiniz, iki kez geri basıp A'ya döndünüz, oradan D'ye geçtiniz: C artık hiçbir düğmeyle erişilebilir değil, yığının o kolu kırpıldı. Kullanıcının zihninde C hâlâ az önce gördüğü sayfa olarak duruyor.
Geçmiş listesi bu boşluğu kapatır, çünkü yığın değil ziyaret kaydı tutar; dallandığınız noktada eski dal silinmez. Faydası araştırma tarzı gezinmede görülür: kullanıcı üç yolu deneyip ikincisine dönmek istiyorsa liste onu tek tıkla oraya götürür. Doğrusal bir akışta, mesela ödeme adımlarında ya da form sihirbazında, aynı liste fazladan bir kutudan ibarettir. Orada geri düğmesi zaten doğru modeli temsil ediyor.
Yer imi ancak URL taşıyorsa yer imidir
Yer imi, kullanıcının kendi kısayolunu kendi üretmesidir. İşaretlediği şey ise sayfa değil, adres.
Gezinme durumunu URL'nin dışında tutmam. Seçili filtre, açık sekme, sıralama yönü, sayfa numarası, açılmış yan panel: kullanıcının ekranda gördüğünü belirleyen ne varsa adres satırında görünür olmalı. Tek sayfalık uygulamalarda bu durum sıkça JavaScript tarafında bir nesnede yaşar ve yer imi geri döndüğünde kullanıcıyı başka bir görünüme bırakır. Kimse buna hata demez, çünkü teknik olarak sayfa açılmıştır; kullanıcı yalnızca işaretlediği yeri neden bulamadığını anlamaz. Etiket ve klasör gibi düzenleme katmanlarını eklemek bundan sonra anlamlı, öncesinde değil.
Genel bakış haritası küçükken işe yarar
Site haritaları ve genel bakış diyagramları, kullanıcıya bulunduğu yeri yapının içinde göstermek için var. Sorun şu ki bağlantı sayısı düğüm sayısından hızlı büyür: birkaç yüz sayfalık, kendi içinde çapraz bağlantılı bir yapının tam haritası tek ekranda okunmaz hale gelir ve tam da açıklaması gereken karmaşanın resmine dönüşür.
İşe yarayan sürümü yereldir. Kullanıcının bulunduğu düğüm, ona bağlı komşular, bir üst seviye; gerisi katlanmış. Balıkgözü görünümün yaptığı budur, merkezdeki bölgeyi ayrıntılı, çevresini özet gösterir. Tüm grafiği çizmek yerine kullanıcının bir sonraki adımını görünür kılmak yeterli.
Metaforun bir bedeli var
Sayfa çevirmek, harita üzerinde ilerlemek, zaman çizelgesinde kaydırmak. Metafor yapıyla örtüştüğünde bedavaya gelir: kronolojik arşivde zaman çizelgesi, coğrafi veride harita kullanıcıya hiçbir şey öğretmek zorunda değildir, zaten biliyordur. Örtüşmediğinde iki maliyet birden çıkar; kullanıcı hem içeriği hem metaforun kurallarını öğrenir, üstüne geçiş animasyonlarının süresi eklenir. İlk seferde hoş duran 400 milisaniyelik geçiş, yirminci seferde bekleme süresidir.
Hangisinden başlamalı
Sıra sorulursa: önce URL'yi düzeltin, sonra yerel genel bakışı ekleyin, geçmiş listesini en sona bırakın. Adres satırı görünümü doğru taşımıyorsa yer imi de paylaşım da arama motoru sonucu da aynı yerden kırılıyor, üstüne konan her gezinme aracı bu kırığı gizlemekten başka iş yapmıyor.