Rol Bazlı Menüler Neden Kullanıcıyı Yavaşlatır
Ana menüyü kullanıcı gruplarına bölmek kağıt üzerinde düzenli görünür: öğrenciler, işverenler, bayiler, herkes kendi kapısından girsin. Uygulamada olan şu: ziyaretçi kapıların hangisinin arkasında ne olduğunu bilmediği için tahmin eder, yanlış tahmin eder ve geri döner. Aşağıda bu yapının nerede kırıldığını sırayla kuruyorum, sonra yerine ne konacağını.
Rol menüsü, kullanıcıdan henüz bilmediği bir şeyi sorar
Menüde "Öğrenciler" yazdığında ziyaretçi öğrenci olduğunu bilir. Bilmediği şey, senin bu başlığın altına ne koyduğundur. Aday öğrenciler mi, kayıtlı öğrenciler mi, mezunlar da dahil mi? "Kurumsal" başlığı satın alan şirketleri mi kapsıyor, bayileri mi, ikisini birden mi? Bunun cevabı ancak tıklayıp içeri girince öğrenilir.
Yani rol menüsü ziyaretçiden, sayfayı görmeden sayfanın içeriğini tahmin etmesini ister. Görev bazlı bir başlıkta böyle bir boşluk yok. "Fiyatlar", "Randevu al", "Fatura öde" başlıklarında kullanıcı ne istediğini zaten biliyor; başlık onun kafasındaki fiile karşılık geliyor, kimliğine değil.
Fark dar ekranda büyür. Telefonda ilk açılışta gördüğün beş satır beş rol adıysa, kullanıcı beş sorunun cevabını da bilmeden aşağı kaydırır. Aynı beş satır beş iş adıysa çoğu ziyaretçi ilk ekranda işini bulur.
"Kategoriler birbirini dışlasın" ile "geçiş kolay olsun" aynı anda olmaz
Rol bazlı mimariyi savunan metinler neredeyse her zaman iki tavsiyeyi yan yana koyar: kategoriler birbirini dışlasın, ve kullanıcı bir rolden diğerine rahatça geçebilsin. Bu ikisi aynı yapıda duramaz.
Kategoriler gerçekten ayrışıyorsa, doğru kapıdan giren kullanıcının diğer kapıya ihtiyacı olmaz; geçiş bağlantısı boşta durur. Geçiş bağlantısına ihtiyaç duyuluyorsa da kategoriler örtüşüyor demektir, yani ayrım yanlış yerden geçmiştir. Rol sayfalarının başına serpiştirilen "Öğretmen misiniz? Buraya" bağlantıları bir çözüm değil, ayrımın tutmadığının itirafıdır. Yapıyı bu bağlantılarla yamamak yerine ayrımı kaldırmak daha ucuza gelir.
Çakışan içerik menüde değil, veride patlar
Menü sonuçta bir ağaç ve ağaçta her düğümün tek ebeveyni olur. Bir içerik k tane role birden hitap ediyorsa elinde üç seçenek kalır, üçü de bedelli:
- İçeriği kopyalarsın: k kopya, ve her güncellemede k yeri düzeltmen gerekir. Üçüncü ayda ikisi güncel, biri değildir.
- Tek yerde tutarsın: diğer k-1 rolün menüsünde o bilgi hiç görünmez, o rolden gelen kullanıcı bilgiyi kaçırdığını fark bile etmez.
- Aynı sayfaya k ayrı yol açarsın: URL çoğalır, oturum verisi bu yollara bölünür, hangi sayfanın gerçekten çalıştığını raporda göremezsin ve canonical işini elle kovalarsın.
Bakım maliyeti buradan doğar ve menü ekranında görünmez, altı ay sonra içerik ekibinin yavaşlamasında görünür. Mega menü de bu tabloyu değiştirmez, sadece derinliği tek bakışta gösterir (rol sorununun panzehiri diye önerildiğinde fazla iyimser buluyorum).
Görev bazlı menü nasıl çıkarılır
Masa başında tahmin ederek değil, elindeki veriden. Sırasıyla:
- Site içi arama loglarını aç, son üç ayın en sık aranan sorgularını çıkar. Kullanıcının hangi kelimeyi yazdığını orada görürsün, senin jargonunu değil.
- Destek taleplerini ve telefonla gelen soruları aynı listeye ekle. Menüde olmayan her iş, destek maliyeti olarak zaten faturalanıyordur.
- Listeyi frekansa göre sırala, üstteki sekiz ila on iş ana menüni verir. Daha fazlası ilk ekrana sığmaz.
- Başlıkları kullanıcının kelimeleriyle yaz. "Hizmetlerimiz" değil "Randevu al"; "Ödeme Sistemleri" değil "Fatura öde".
- Rol bilgisine gerçekten ihtiyacın varsa sayfanın içinde sor. Kullanıcı görevini bulduktan sonra "bireysel mi kurumsal mı" sorusuna cevap vermeye isteklidir; menüde aynı soruyu sorduğunda değildir.
Rol ayrımının haklı olduğu durum
Var, ama sandığından dar. Ayrı bir bölüm ancak o grubun içeriği başka hiçbir grupla kesişmiyorsa anlamlıdır: farklı mevzuat, farklı süreç, farklı belgeler. Uluslararası öğrencilerin vize ve denklik işlemleri buna uyar, çünkü o sayfaların hiçbiri yerli öğrenciyi ilgilendirmez.
Testi basit: iki rol için hazırlayacağın sayfa listelerini yan yana yaz. Listelerin büyük bölümü ortaksa ayrım menüde değil, sayfa içinde yapılmalı. Tamamen ayrıksa rolü menüye çıkarabilirsin, üstelik o zaman geçiş bağlantısına da ihtiyacın olmaz.
Çalışıp çalışmadığı ölçülebilir
Bu tartışmayı fikir düzeyinde bırakmaya gerek yok, üç ölçüm yeter. Rol sayfasına girip on saniye dolmadan geri dönenlerin oranı, yanlış tahminin doğrudan göstergesidir. Aynı oturumda iki farklı rol sayfasını gezen kullanıcıların payı, ayrımın örtüştüğünü söyler. Site içi aramada insanların rol adını mı yoksa iş adını mı yazdığı ise menü başlıklarının kullanıcının diliyle örtüşüp örtüşmediğini gösterir.
Üçü de mevcut analitik kurulumundan çıkar, ek araç gerektirmez. Sayılar rol menüsünü haklı çıkarıyorsa tut; çıkarmıyorsa menüyü işlere göre yeniden yazmak bir günlük iştir, kaybedilen ziyaretçi ise her gün birikiyor.