Kullanılabilirlik Skorlarını Ortalamayla Toplamanın Sorunu

Kullanılabilirlik değerlendirmeleri çoğu zaman tek bir sayıyla biter: sitenin skoru 70. O 70'in nasıl hesaplandığı, sayının kendisinden daha çok şey söyler. Çünkü bileşen puanlarını ortalamak, deneyimi belirleyen mekanizmayla ters yönde çalışan bir toplama biçimidir.

Skor nasıl kuruluyor

Yaygın kurulum şöyle işler: site birkaç başlığa bölünür (ana sayfa, navigasyon, içerik, site içi arama, erişilebilirlik, form ve hata durumları), her başlık kendi kontrol listesiyle 0 ile 100 arasında puanlanır, sonra bu puanlar ortalanır. Başlıklara ağırlık verilse bile aritmetiğin doğası değişmez: düşük puanlar yüksek puanlarla telafi edilir.

Telafi kelimesi buradaki sorunun tamamı. Ortalama, bir alandaki eksiğin başka bir alandaki fazlayla kapatılabileceğini varsayar. Ziyaretçi öyle bir hesap yapmaz.

90, 90, 30 ile 70, 70, 70

İki site düşünün. Birincisinde navigasyon 90, içerik 90, arama 30. İkincisinde üçü de 70. Her ikisinin ortalaması 70 çıkar ve rapor bu iki siteyi eşit gösterir. Oysa birinci sitede arama kutusuna bir şey yazan herkes duvara toslar; ikincisinde kimse parlak bir deneyim yaşamaz ama hiçbir yol tamamen kapanmaz.

Deneyimi en zayıf halkanın belirlediğini söyleyip ardından ortalama raporlamak kendi içinde çelişkilidir. En zayıf halka mantığının aritmetik karşılığı ortalama değil, minimumdur. Skoru minimumla verseydiniz birinci site 30 alırdı ve bu, kullanıcının gördüğü siteye daha yakın bir sayı olurdu.

Ortalamayı tamamen atmak gerekmez

Ortalama, iyileşmenin yönünü izlemek için işini görür; çeyrekten çeyreğe toplam eğilimi gösterir. Yanlış olan, tek başına raporlanması. İki sayıyı yan yana yazın: 70, en düşük bileşen 30. İkinci yarı, ilk yarının sakladığı her şeyi söyler.

Ortalamanın altında hangi alanlar saklanıyor

Düşük kalan bileşen rastgele seçilmiş değil. Navigasyon ve içerik tasarım sürecinde en çok bakılan iki başlıktır, dolayısıyla genelde yüksek puan alır. Geri kalanlar sahipsiz olduğu için dipte kalıyor.

• Site içi arama: sonuç sayfasının kendisi çoğu zaman hiç tasarlanmamıştır, sıfır sonuç durumu ise neredeyse hiç.
• Erişilebilirlik: otomatik denetim araçları kontrast oranını ve eksik alt metni yakalar, klavye sırası ve odak tuzakları ise siteyi elle gezmeden görünmez.
• Hata ve boş durumlar: mutlu yol tasarlanır, gerisi çatının varsayılan şablonuna bırakılır.

Bu başlıkların ortak yanı şu: ziyaretçilerin küçük bir bölümü oraya girer, ama girenlerin niyeti nettir ve ellerinde alternatif yoktur. Arama kutusuna yazan kişi zaten menüde bulamadığı için oradadır. O yüzden düşük trafikli bölüm, düşük öncelikli bölüm anlamına gelmiyor.

Skoru raporlama biçimi

Bileşen puanlarını tek sayıya indirip raporlamam. Bunun yerine her bileşen için bir taban belirlenir, diyelim 50, ve tabanın altında kalan her başlık ortalama ne olursa olsun bloklayıcı sayılır. Rapor böylece bir karne olmaktan çıkıp iş listesine dönüşür.

Ölçümün kendisi de bedava değil. Altı başlıklı bir kontrol listesini elle geçirmek yarım gün alır ve bunu her sürümde tekrarlayamazsınız. Otomatikleştirilebilir kısmı (erişilebilirlik denetimi, sayfa yükleme süresi, kırık bağlantı taraması) derleme adımına bağlayın, elle yapılan kısmı ayda bir tekrarlayın. İkisini aynı sıklıkta yapmaya çalışan ekipler genelde ikisini de yapmıyor.