Kullanılabilirlik Değerlendirme Yöntemleri: Hangisi Neyi Bulur?

Uzman incelemesi, kullanıcı olmadan sorun bulma işidir. Hızlı olmasının nedeni de, eksik olmasının nedeni de bu: bulduğu şey bir kuralın ihlali, kullanıcının gerçekte nerede takıldığı değil. Yöntemleri birbirinin alternatifi gibi sıralamak yerine hangisinin hangi tür sorunu görebildiğine bakmak daha işe yarar.

İnceleme neyi görür, neyi görmez

Etiketsiz bir ikon, çıkış yolu sunmayan bir hata mesajı, aynı nesneye iki ekranda iki ayrı isim veren bir arayüz: bunlar uzman incelemesinin doğal avıdır. Kullanıcının ürünün ne işe yaradığını hiç anlamaması ya da ödeme adımına güvenmemesi bu listede çıkmaz. O tür sorunlar için insan izlemek gerekir.

"Erken tespit maliyeti düşürür" cümlesi doğru, ama fazla geniş kurulduğu için yanlış bir güven veriyor. Prototipte yapılan inceleme kural ihlallerini yakalar. Pahalıya patlayan hatalar ise genelde kural ihlali değildir; işin kendisinin yanlış modellenmesidir, ve o model hatası bir kontrol listesine takılmaz.

Heuristik değerlendirme tek kişiyle yapılmaz

Heuristik değerlendirmede her uzman arayüzün farklı bir kısmını görür, örtüşme de kısmi kalır. Tek değerlendiricinin listesi bu yüzden sorunların küçük bir dilimidir; Nielsen Norman Group üç ile beş değerlendirici önerir ve pratikte bu sayının altına inmek incelemeyi tek kişinin zevkine indirger. Yöntemin uygulama adımları için NN/g'nin rehberi iyi bir başlangıç.

Asıl anlaşmazlık sorunların listelenmesinde değil, önem derecelerinde çıkar. Herkes kendi derecelendirmesini tartışmadan önce yazsın, sonra açın. Tersini yaptığınızda odadaki en kıdemli kişinin sezgisi bütün skalaya yayılır.

Heuristik tahmin bir ölçüm değildir

Heuristik tahmin, uzmanın iki tasarım arasındaki performans farkını veri toplamadan öngörmesidir. Elinizde gerçek kullanıcı performansı varsa yaptığınız şeyin adı tahmin değil, ölçümdür. İkisini aynı cümlede anmak tahmini olduğundan güçlü gösterir. Tahmini hipotez olarak yazın, sonra ölçün.

Bilişsel walkthrough: tek senaryonun derin okuması

Bilişsel walkthrough bir görevi adım adım yürütür ve her adımda dört soruyu sorar:

• Kullanıcı doğru hedefi denemeye kalkışacak mı?
• Gereken eylemin orada olduğunu farkedecek mi?
• O eylemi hedefiyle ilişkilendirecek mi?
• Yaptıktan sonra ilerlediğini anlayacak mı?

Bu yöntem genişlik değil derinlik verir. Bir oturumda bir senaryoyu yakından okursunuz, o senaryonun dışında kalan her şey kör alan olarak durur. Henüz kimsenin kullanmadığı yeni bir akışta en verimli araç budur, çünkü karşılaştıracak bir alışkanlık yoktur.

Çoğulcu walkthrough karmaşık sistemde ters çalışır

Çoğulcu walkthrough'ta kullanıcılar, geliştiriciler ve tasarımcılar aynı ekranı birlikte ilerler; herkes bir sonraki adımda ne yapacağını yazar, sonra grup tartışır. Bu kurgu ilerlemeyi tek yönlü ve tek hızlı yapar. Oturum başına maliyet katılımcı sayısı çarpı süredir, kapsam ise oturum başına tek senaryo.

Kaynak metinlerin "karmaşık sistemlerde önerilir" tavsiyesi tam bu noktada ters döner: karmaşık sistem demek çok yol demektir, çok yolu bu yöntemle taramak oturum sayısını da odadaki insan sayısını da katlar. Yöntemi ödeme ya da ilk kurulum gibi bir ya da iki kritik yol için ayırın, kapsama işini başka bir yöntemle yapın.

Tutarlılık ve standart denetimi

Tutarlılık denetimini heuristik değerlendirmeden daha güvenilir bulurum, çünkü çıktısı tartışmaya kapalıdır: aynı iş için iki ekranda iki farklı düğme ya vardır ya yoktur, önem derecesi pazarlığı gerektirmez. Heuristik değerlendirmenin bulguları ise yorum payı taşır ve aynı arayüzde iki uzman farklı listeler çıkarır.

Bu denetimin raporu bir şeyi daha söylemeli: bulunan tutarsızlık tek bir ortak bileşenden mi geliyor, yoksa on iki sayfada on iki kez elle mi yazılmış? Birincisinde düzeltme bir dosyada biter, ikincisinde her sayfa ayrı bir iş kalemi olur. Aynı ekran görüntüsü, iki bambaşka maliyet.

Ne zaman hangisi

Prototip aşamasındaysanız en az üç değerlendiriciyle heuristik değerlendirme. Kimsenin görmediği yeni bir akış varsa bilişsel walkthrough. Yıllar içinde çok elden geçmiş bir ürün devraldıysanız ilk iş tutarlılık denetimi, çünkü en ucuzu ve en kesin listeyi o veriyor. Kurumsal bir arayüzde standart denetimi bunların yerine değil yanına gelir.

Hiçbiri beş kişinin ürünü kullanmasını izlemenin yerini tutmaz. Uzman incelemesi o izlemeye hazırlıktır: kolay yakalanan hataları önceden temizler ki test oturumunda vaktinizi etiketsiz ikonlara değil gerçek sorulara harcayın.