Acemi ve Uzman Kullanıcılar İçin Tek Arayüz Tasarlamak

Aynı arayüze hem ilk kez giren biri hem de günde otuz kez giren biri bakar. İkisinin isteği çelişir: biri yönlendirme ister, diğeri yolun kısası. Çözüm iki ayrı arayüz yapmak değil, hızlandırıcıları acemiyi yavaşlatmayacak yerlere koymaktır.

Ayıran şey deneyim değil, kullanım sıklığı

Acemi ve uzman ayrımını kişilik özelliği gibi ele almak yanıltıyor. Aynı kişi, ayda bir açtığı bankacılık uygulamasında acemi, gün boyu açık tuttuğu yönetim panelinde uzmandır. Belirleyici olan ne kadar sık kullandığı ve iki kullanım arasında ne kadarını unuttuğu.

Bunun pratik karşılığı şu: kullanıcıyı segmente ayırmak yerine ekranı ayırın. Yılda birkaç kez yapılan işlem her adımı açıklasın, günde on kez yapılan işlem tek tıkla bitsin. İkisi aynı üründe yan yana durabilir.

Sakladığınız kısayolu kimse bulamaz

Nielsen'in kullanılabilirlik sezgiselleri arasındaki esneklik ve kullanım verimliliği maddesi tam bunu anlatır: hızlandırıcılar acemi kullanıcı için görünmez kalabilir, ama uzman için erişilebilir olmalıdır. Ekiplerin çoğu bu cümlenin ilk yarısını uygulayıp ikinci yarısını atlıyor. Kısayol var, kimse varlığından haberdar değil.

Menü öğesinin yanına kısayol tuşunu yazın, sağ tık menüsünde de görünsün. Kullanıcı işi yavaş yoldan yaparken hızlı yolu kendiliğinden öğrenir. Yardım dokümanına taşınan her bilgi, okunmama ihtimaliyle birlikte taşınır.

Kişiselleştirme ayarı borç yaratır

Uzmanlar için özelleştirilebilir arayüz sunun tavsiyesi kulağa doğru geliyor, fakat maliyeti nadiren hesaplanıyor. Her ayar, test edilecek durum sayısını çarpar: üç tema seçeneği ile iki yerleşim seçeneği altı kombinasyon eder ve hata raporu geldiğinde hangisinde olduğunu ayrıca sormanız gerekir. Tercihlerin hesapta saklanması, cihazlar arasında eşitlenmesi ve sürüm geçişlerinde taşınması da işin görünmeyen kısmı.

Bir arayüzde ikisini birden desteklemem gerektiğinde kişiselleştirme ayarı yerine genelde iyi seçilmiş bir varsayılan ve görünür bir kısayol tercih ederim. Ayar ekranını açanların oranı zaten düşüktür, yeni kullanıcıda neredeyse sıfırdır. Kişiselleştirme, hangi tercihlerin gerçekten istendiği ölçüldükten sonra eklenmeli.

Acemiyi karşılama turu değil, hata mesajı kurtarır

Yeni kullanıcıya ayrılan bütçenin çoğu rehber videolara, karşılama turlarına ve SSS sayfalarına gidiyor. Bunların büyük kısmı atlanıyor. Kullanıcının satır satır okuduğu tek metin, işi ters gittiğinde ekranda beliren cümledir.

Hata mesajı ne olduğunu ve şimdi ne yapılacağını söylesin. Geçersiz giriş yerine, telefon numarasını 05xx ile başlayacak biçimde girin. Onay penceresi yerine geri alma imkânı verin; silme işlemini her seferinde soruyla korumak acemiyi rahatlatmaz, uzmanı ise refleksle onaylamaya alıştırır.

İki grubu tek ortalamada ölçmeyin

Bir görevin ortalama tamamlanma süresini raporladığınızda acemi ve uzman verisi tek sayıya karışır. O dağılım genellikle çift tepelidir: uzmanlar 20 saniyede bitirir, ilk kez girenler 180 saniyede. Karışım yarı yarıyaysa ortalama tam 100 saniye çıkar, oysa kimse görevi 100 saniyede bitirmemiştir. İyileştirme kararını o sayıya bakarak verirseniz iki grubu da ıskalarsınız.

Kullanım sıklığına göre ayırıp bakın: son 30 günde ilk kez giren oturumlar bir grup, düzenli kullananlar başka bir grup. Medyan ve 90. yüzdelik, ortalamadan çok daha fazlasını söyler. Aynısı testte de geçerli. Beş kişilik bir kullanılabilirlik testinde beşi de aynı profildense, öğrendiğiniz şey tek bir grubun davranışıdır ve diğer grubun nerede takıldığını hâlâ bilmiyorsunuzdur.