Online Dergi Sitelerinde Okuma Deneyimi
Dergi sitesi, haber sitesinden ya da bloglardan farklı bir okuru varsayar: buraya gelen kişi bir şey aramaya değil, okumaya gelir. Buna rağmen bu sitelerin çoğu kısa paragraf, bol madde işareti ve sayfalama gibi tarama davranışına göre kurulmuş kalıpları uygular. Sonuç, okumak isteyen kişinin akışının sürekli kesilmesi oluyor.
Tarayan kullanıcı buraya gelmiyor
İnsanların web'de okumadığı, taradığı bulgusu görev odaklı sayfalardan çıktı: fiyat arayan, form dolduran, ürün karşılaştıran kullanıcılardan. Dergi okuru farklı bir niyetle geliyor. Başlığa tıklamış, yani okumaya bir kere razı olmuş. Onu tarayan kullanıcı gibi karşılamak, razı olduğu şeyi zorlaştırıyor.
Bu, uzun metnin her yerde doğru olduğu anlamına gelmiyor. Ayrım şurada: kısaltma kararı yazının hangi işi yaptığına bakılarak verilir, kanalın genel istatistiğine bakılarak değil. Bir tarif, bir kılavuz, bir teknik referans taranmak için yazılır ve maddelenmeyi hak eder. Röportaj ya da deneme maddelenince dağılır.
Sayfalama iki şeyi birden bozuyor
Uzun yazıyı üçe bölüp altına devamı bağlantısı koymak, ekranda daha az metin göründüğü için okuru rahatlatıyormuş gibi durur. Gerçek maliyeti şu: her geçiş yeni bir istek, yeni bir bekleme ve kaldığı yeri yeniden bulma çabası. Metin içi arama da bölünür, Ctrl+F artık yazının tamamında çalışmaz.
İkinci bozulma ölçüm tarafında. Bir yazının okunup okunmadığını genelde kaydırma derinliğiyle takip edersiniz; sayfalanmış yazıda her parça kendi yüzde yüzüne ulaşır, yani üç sayfanın üçünü de dibine kadar okuyan kişiyle ilk sayfayı bitirip çıkan kişi veride birbirine benzemeye başlar. Elinizde okuma oranına benzeyen ama okumayı ölçmeyen bir sayı kalır. Yazıyı tek sayfada tutup kaydırma derinliğini metin uzunluğuna göre normalize etmek çok daha dürüst bir rakam verir.
Okunabilirliği asıl belirleyen ayarlar
Dergi tasarımında en çok fark yaratan şeyler görsel değil tipografik. Satır uzunluğu 60-75 karakter aralığında tutulduğunda göz satır sonundan satır başına dönerken kaybolmaz; metni ekranın tüm genişliğine yayan yerleşimler bu yüzden yorucu. Gövde metninde 18-20 piksel civarı bir boyut ve 1.5 dolayında satır aralığı hem mobilde hem masaüstünde rahat çalışıyor.
Kontrastta WCAG'nin 4.5:1 eşiği asgari sınır. Gri üstüne açık gri tipografi hoş duruyor diye bu eşiğin altına inmek metni okunmaz yapmasa da okuma süresini uzatır. Bağlantıların yalnızca renkle işaretlenmemesi de gerekiyor, altını çizmek hâlâ en anlaşılır çözüm (eski moda bulanlar çok, ben katılmıyorum).
Görselin ve videonun faturası
Dergi formatı görsele davetiye çıkarır, ama her görselin bir açılış maliyeti var. Kapak görseli çoğu zaman sayfanın LCP öğesidir; boyutu düşürülmemiş tek bir kapak, geri kalan bütün optimizasyonu tek başına götürür. Yazı içindeki görsellere lazy-load iyi fikir, kapağa değil: görünür alandaki görseli tembel yüklemek açılışı hızlandırmaz, geciktirir.
Otomatik oynayan video ve giriş animasyonlarında hesap aynı. Okumaya gelen birine önce hareket eden bir şey göstermek dikkati toplamıyor, dağıtıyor.
Peki ne ölçmeli
Sayfa görüntülenmesi bir dergi için zayıf bir gösterge, çünkü başlığa tıklayıp iki saniyede çıkanı da sayar. Daha bilgilendirici olanlar: yazıyı sonuna kadar kaydıranların oranı, aynı okurun bir sonraki yazıya geçme oranı, arşivden gelen trafiğin yaşlanma eğrisi. Üçü de içeriğin işini yapıp yapmadığını söyler, tasarımın hoş görünüp görünmediğini değil.
Peki ya bu sayılar iyi ama abonelik, dönüş, kalıcı okur yoksa? O zaman sorun okuma deneyiminde değil, okuduktan sonra teklif edilen şeyde. Yazının sonunda okuru rastgele bir liste yerine aynı konudaki iki yazı bekliyorsa, geçiş oranı kendiliğinden yükseliyor.