Sketch Test: Dokümanınız Kendi Başına Anlaşılıyor mu?
Bir dokümanın anlaşılır olduğunu yazarı bilemez; yazan için her şey zaten yerli yerindedir. Sketch test bu boşluğu kapatmak için var: dokümanı birine verirsiniz, okuduktan sonra anladığını kendi kağıdına çizer. Yöntem basit, ama katılımcıyı yanlış seçerseniz test size her seferinde "her şey net" der.
Test aslında neyi ölçüyor
Kullanılabilirlik testinde ürünle kullanıcı arasındaki mesafeye bakarsınız. Sketch testte ölçülen şey dokümanla okuyucu arasındaki mesafe: metin, şema ve görsel birlikte, yazarın kafasındaki modeli okuyucunun kafasına taşıyabiliyor mu? Katılımcının çizdiği kaba şema, taşınabilen kısmın kaydıdır.
Buradan doğrudan bir sonuç çıkıyor: katılımcı o modeli zaten taşıyorsa test hiçbir şey ölçmez.
Katılımcı seçimindeki tuzak
Yaygın tavsiye "projede rol alan bir ekip üyesini çağırın" şeklinde. Kulağa doğru geliyor, çünkü doküman zaten o role yazılmış. Ama proje toplantılarının yarısına girmiş bir geliştirici, wireframe'de eksik bırakılmış durumu kendi hafızasından tamamlar ve size dokümanın gayet net olduğunu söyler. Ölçtüğünüz şey anlatımın netliği değil, katılımcının önceden bildiği şeydir.
İşe yarayan katılımcı, dokümanın hedeflediği rolde olan ama o işin toplantı geçmişine girmemiş kişidir. Yan ekipten bir frontend geliştirici genelde iyi çalışıyor: teknik dili paylaşıyor, projenin hikâyesini paylaşmıyor.
Oturumun kurulumu
- Dokümanın son halini basın ya da tek ekranda açın. Yarım kalmış bölüm varsa çıkarın, yoksa katılımcı orayı tartışmaya açar ve oturum oraya kayar.
- Boş kağıt verin, okuduktan sonra anladığını çizmesini isteyin. Sözlü özet istemeyin: kelimeler dokümandan kopyalanabilir, şema kopyalanamaz.
- Okurken sesli düşünmesini isteyin ve araya girmeyin. Tereddüt ettiği yeri not alın, o anda açıklamayın.
- Yanlış anlaşılan yeri oturum bittikten sonra düzeltin. Erken düzeltirseniz kalan bölümü artık sizin açıklamanızla okur.
Tek katılımcıyla tek oturumu genelde yeterli buluyorum; ikinci kişi çoğunlukla aynı iki noktayı gösteriyor. İkinci turu düzeltilmiş sürüm için saklarım, aynı metni iki kişiye okutmak için değil.
Çıkan bulgu nasıl okunur
Katılımcının çiziminde olmayan kutu, dokümanda o kutunun bulunmadığı anlamına gelmez. Ya görülmemiştir ya görülüp taşınamamıştır, ve ikisi farklı düzeltme ister. İlkinde yerleşim sorunu vardır, bilgi göze girmiyordur. İkincisinde anlatım sorunu vardır, bilgi görülür ama bir yere bağlanmaz.
Bir de tekrar okunan bölümler var. Katılımcı aynı paragrafa iki kez döndüyse orada ya tanımlanmamış bir terim ya da sırası bozuk bir akış vardır. Wireframe'lerde en sık rastlananı: ekranın boş, hata ve yükleniyor durumları yazılmamıştır. Geliştirici o davranışı uydurur, uydurulan davranış koda girer ve altı ay sonra "tasarımda böyle miydi" tartışması olarak geri gelir. Kağıt üzerinde bir satırlık düzeltme, kodda sprint ortasına düşen bir iş oluyor.
Her doküman bunu hak etmiyor
Üç kişilik bir ekipte yan masaya dönüp sorabileceğiniz bir akış şeması için oturum kurmak süreç tiyatrosudur. Sketch test, doküman yazarından uzaklaşacaksa kazandırıyor: başka ekibe teslim edilen bir araştırma raporu, dış ajansa giden bir akış, altı ay sonra kimsenin bağlamını hatırlamayacağı bir karar kaydı. Ölçüt basit, dokümanı siz anlatmadan okuyacak biri var mı?