Site İçi Arama Önerileri: Ne Zaman Yardım Eder, Ne Zaman Engel Olur

Arama kutusuna öneri listesi eklemek, kutunun kendisini iyileştirmez. Öneri, kullanıcının aklındaki kelimeyi sizin kataloğunuzun kelimesine çevirdiği ölçüde işe yarar; bunu yapmadığında ekranın en çok tıklanan yerine gürültü koymuş olursunuz. Autosuggest'i savunan tavsiyelerin çoğu bu ayrımı atlıyor.

Sonuç vermeyen öneri, öneri değildir

Listedeki her satır bir söz veriyor: buraya tıklarsan bir şey bulacaksın. Boş sonuç sayfasına çıkan tek bir öneri, kullanıcının listeye olan güvenini o oturum boyunca bitiriyor. Bundan sonra kutuya yazıp Enter'a basar, paneli okumaz.

Kural bu yüzden basit: öneri havuzu, sorgu geçmişinden değil, sonuç üreten sorgulardan beslenmeli. Popüler aramaları doğrudan listeye dökmek yaygın bir kısayol ama popüler sorguların bir kısmı zaten sitede olmayan şeyi arayan insanlardır, yani listeye koyduğunuz şey talebin değil eksikliğin kaydı.

Sıfır sonuçlu sorgu oranını ölçmüyorsanız öneri sisteminin çalışıp çalışmadığını bilemezsiniz. Ölçülecek ikinci şey, seçilen önerinin listedeki sırası: seçimler sürekli üçüncü sıradan aşağıdan geliyorsa sıralama yanlış, liste uzunluğu değil.

Yazılan ile önerilen ayrılmalı, ama kalınlık tek başına yetmez

Kullanıcının yazdığı harflerle sistemin eklediği harflerin görsel olarak ayrılması gerekiyor. Buraya kadar tartışma yok. Tartışmalı olan hangisinin vurgulanacağı.

Yaygın öneri, kullanıcının yazdığı kısmı kalınlaştırmak yönünde. Bunun ters çalıştığı bir durum var: liste on satırsa ve on satırın hepsinde aynı kalın önek duruyorsa, vurgulanan şey satırlar arasındaki tek ortak kısım oluyor, yani hiçbir ayırt edici bilgi taşımıyor. Farkı taşıyan kısım kullanıcının henüz yazmadığı kısımdır; okunması gereken de odur.

Bir de şu var: kalın metin mobilde küçük punto ile birleşince harf aralarını kapatıyor ve okunurluğu düşürüyor. Renk ya da ağırlık farkını abartmadan kurmak, kalın-normal ikilisinden daha güvenli.

Kapsam satırları listeyi kaç kat büyütür

"su şişesi" sorgusuna hem site geneli hem de "Ev ve Mutfak", "Outdoor" gibi kategori içi arama seçenekleri eklemek, kaynak metinlerde iyi uygulama olarak geçiyor. Aritmetiği görmek gerekiyor: sorgunun eşleştiği kategori sayısı k ise, tek bir metin önerisi listede k+1 satıra dönüşür. Üç kategoriye uyan üç metin önerisi on iki satır demek.

Kullanıcının seçeceği satır sayısı ise hâlâ bir. Yani kapsam satırları seçenek zenginliği değil, tarama maliyeti üretiyor. Amazon'da işe yaramasının sebebi kataloğun devasa olması ve kategori içi aramanın gerçekten farklı bir sonuç kümesi vermesi; on bin ürünlük bir sitede aynı satırlar çoğu zaman aynı sonuçlara çıkar.

Kapsamı ancak kategori kırılımı sonucu belirgin biçimde değiştiriyorsa gösterin, en fazla bir kategori için ve listenin en altında. Mobilde hiç göstermeyin.

Gecikme, tasarımın görünmeyen kısmı

Öneri paneli her tuş vuruşunda güncelleniyorsa, orta hızda yazan bir kullanıcı saniyede dört istek üretir. Buna 150 milisaniyelik bir bekleme (debounce) ve 200 milisaniyelik sunucu cevabı eklendiğinde panel, kullanıcının yazdığı harften yaklaşık üçte bir saniye geride kalır. Yazma hızı arttıkça panel sürekli eskimiş sonuç gösterir ve kullanıcı listeye bakmayı bırakır.

Bir e-ticaret projesinde öneri listesini doğrudan ürün tablosuna LIKE sorgusu atarak üreten bir kurulum devraldım; katalog yüz bin satırı geçene kadar kimse fark etmedi, sonra sitenin en yavaş yeri arama kutusu oldu. Öneri kaynağı ayrı bir indekste durmalı ve sorgu, ürün tablosunun büyümesinden etkilenmemeli.

SEO iddiasına ihtiyatlı yaklaşın

Site içi aramanın SEO'yu güçlendirdiği sık tekrarlanan bir cümle ama mekanizması zayıf. Arama sonuç sayfaları genellikle noindex olarak işaretlenir ve işaretlenmesi de doğrudur; aksi halde arama motoruna binlerce ince içerikli sayfa sunmuş olursunuz. Dolayısıyla iyi bir öneri sistemi doğrudan sıralama kazandırmaz.

Dolaylı katkısı gerçek ama daha mütevazı: kullanıcıların ne aradığı, hangi kelimeyle aradığı ve hangi sorgunun boş döndüğü, içerik boşluklarını gösteren en ucuz veri kaynağıdır. Site içi arama loglarını ayda bir okumak, çoğu anahtar kelime aracından daha isabetli sonuç verir, çünkü orada sizin sitenizi ziyaret etmiş insanların kendi kelimeleri duruyor.