Site Haritası Sayfası Ne Zaman İşe Yarar

Site haritası, çoğu sitede kimsenin tıklamadığı ama herkesin eklediği bir sayfa. Ziyaretçi kaybolduğunda oraya gitmez; arama kutusuna ya da geri tuşuna gider. Yine de bu sayfanın gerçekten iş gördüğü dar bir aralık var. Sorun, standart tavsiyelerin o aralığın dışını da kapsıyormuş gibi yazılması.

Aynı isimle anılan iki ayrı şey

HTML site haritası insan için, XML sitemap tarayıcı için. İkisini tek başlık altında toplayan tavsiyeler genellikle birinin faydasını diğerine mal ediyor.

XML sitemap bir keşif ipucudur, dizine ekleme sözü değil. İçine koyduğun her URL'nin indeksleneceği diye bir kural yok, dosyaya eklemek de sıralamaya doğrudan etki etmez. HTML site haritasının indekslemeye katkısı ise pratikte yok denecek kadar az: menüden ve içerik içi bağlantılardan zaten ulaşılabilen sayfalar için tarayıcının fazladan bir yola ihtiyacı olmaz.

Sadelik tavsiyesi kendi kendini yiyor

Yaygın öneri üç şeyi aynı anda ister: haritayı iki, iki buçuk ekranı aşmayacak kadar kısa tut, bütün önemli bölümleri göster, en fazla iki kademe derine in. Bu üçünü birlikte tutmak çoğu sitede mümkün değil.

Kaba bir hesap yeterli. Rahat okunan bir bağlantı listesinde ekran başına yaklaşık 40 satır çıkar, yani 2,5 ekran en iyi ihtimalle 100 ila 120 bağlantı demek. 400 sayfalık bir sitede "hepsini göster" ile "kısa tut" aynı sayfada duramaz. Peki ya sadece kategori başlıklarını gösterirsek? O zaman da harita menünün kopyası olur ve kullanıcıya menüde olmayan hiçbir şey vermez.

Buradan ilginç bir sonuç çıkıyor: site haritası, tam da "kullanıcı kaybolmasın" gerekçesiyle önerildiği büyük sitelerde sığmıyor. Sığdığı yerde ise site zaten menüden gezilebilecek kadar küçük.

Geriye kalan gerçek kullanım alanları

Sayfayı tümden silmek gerekmiyor, ama işe yaradığı yerler dar:

• Kategori sayısı çok, sayfa sayısı sabit siteler. Kurumsal siteler, dokümantasyon, mevzuat arşivleri. Buralarda tek ekranda bütün yapıyı görmek gerçekten hızlandırır.
• Gezinmesi tamamen açılır menülere ve JavaScript'e bağlı siteler. Klavyeyle gezen ya da ekran okuyucu kullanan biri için düz bir bağlantı listesi, on katmanlı bir menüden hızlı bir çıkış yolu sunar. Bu, menüyü erişilebilir yapmamak için mazeret değil, yalnızca ikinci bir yol.
• İç bağlantı düzeni. Arşivin derinlerinde kalmış sayfalara en azından bir yerden bağlantı vermek, hiç vermemekten iyi.

Bağlantı nerede duruyor, kaç kişi görüyor

Alt bilgiye "Site Haritası" yazıp geçmek adet olmuş. Etiketin tanıdık olması iyi, ama asıl soru şu: kullanıcı bu bağlantıyı ne zaman arıyor? Cevap genelde "aramadım, aramayı denedim" oluyor.

O yüzden site haritasını güzelleştirmeye ayrılacak zamanın çoğu, site içi aramanın sonuç kalitesine harcandığında daha fazla geri döner. Boş sonuç dönen sorguları biriktirip haftada bir bakmak, harita sayfasında hiyerarşiyi yeniden düzenlemekten daha çok işe yarar. Analitikte site haritası sayfasının görüntülenme sayısına da bakmakta fayda var; çoğu sitede o sayı, sayfaya harcanan emeği haklı çıkarmaz.

XML tarafında ölçülebilen ne

Search Console'da gönderilen URL sayısı ile dizine eklenen URL sayısı arasındaki fark, sitemap dosyasından çok içeriğin durumunu anlatır. Fark büyükse eklenecek yeni satır değil, ayıklanacak satır vardır.

Sitemap'te durmaması gerekenler: yönlendirilen URL'ler, kanonik olarak başka sayfayı işaret edenler, noindex taşıyanlar, hata dönenler. Bunları temizlemek dosyayı küçültür ve tarayıcının vaktini gerçekten yayımlamak istediğin sayfalara bırakır.

Dosyayı otomatik üreten bir altyapı kullanıyorsan iş bitmiş sayılmaz. Otomatik üretim çoğu zaman "veritabanındaki her kayıt" mantığıyla çalışır ve az önce sayılan dört kategoriyi de içeri alır. Üretilen dosyayı bir kez açıp bakmak, aylarca yanlış sinyal göndermeye engel olur.