Trafik Verisini Doğru Okumak: Dalgalanma mı, Büyüme mi?
Trafik grafiğinde geçen haftaya göre %40 artış görmek çoğu zaman hiçbir şey ifade etmez. Haftalık ziyaretçi sayısı kendi başına gürültülü bir seridir, gerçek eğilim ancak yeterli hafta biriktiğinde görünür hale gelir. Asıl soru şu: kaç haftalık veriyle büyüme iddiasında bulunabilirsin, ve aynı veriden kapasite planı için ne çıkar?
Logaritmik ölçeği bir kere ayarla
Web trafiği toplanarak değil çarpılarak büyür. Yeni içerik eski içeriğin getirdiği ziyaretçiyi de besler, geri dönen kullanıcı oranı yükseldikçe taban yükselir. Doğrusal eksende bu, başta neredeyse yatay görünen, sonra birden dikleşen bir eğri verir ve ilk aylarda yersiz bir durgunluk hissi üretir.
Y eksenini logaritmik yap. Sabit oranlı büyüme düz bir çizgiye dönüşür, eğimin değiştiği hafta da tek bakışta belli olur. Analiz araçlarının arayüzünde bu seçenek genelde yok, veriyi dışarı alıp elektronik tabloda çizmek gerekiyor. Tek seferlik iş, sonra her hafta aynı sayfaya bir satır ekliyorsun.
Kaç haftalık veri yeterli
Eğilimi ölçmenin yolu, log(ziyaretçi) değerlerine hafta numarasına karşı doğrusal regresyon uydurmak. Eğim haftalık büyüme oranını verir. Ama eğimin kendisi tek başına bir şey söylemez, bakılacak yer güven aralığıdır: aralık sıfırı içeriyorsa elinde büyüme kanıtı yok, sadece bir tahmin var.
Aralığın yarı genişliği t × s / √Sxx biçiminde ve veri sayısına iki ayrı yerden bağlı. Eşit aralıklı n hafta için Sxx = n(n²−1)/12, yani 5 haftada 10, bir çeyrek yani 13 haftada 182. Payda √10 ≈ 3,2'den √182 ≈ 13,5'e çıkıyor. Üstüne serbestlik derecesi n−2 olduğu için t katsayısı 3 serbestlik derecesinde 3,18 iken 11'de 2,20'ye iniyor. İkisi birleşince, gürültü düzeyi hiç değişmese bile 5 haftadan 13 haftaya geçmek güven aralığını yaklaşık altıda birine indiriyor.
Pratik karşılığı: bir çeyreklik seri birikmeden büyüme oranı telaffuz etme. Beş haftalık veriden çıkan oranın etrafındaki aralık çoğu zaman sıfırın iki yanına taşar, yani aynı veri hem büyümeyi hem küçülmeyi destekler. Bu arada da ölçmeye devam et, sadece rakamı rapora yazma.
Tatil haftalarını nereye koyacaksın
Yaygın tavsiye bayram, yılbaşı ve kampanya haftalarını analizden çıkarmak. Doğru, ama yarısı. Trend hesabında o haftalar dışarıda kalmalı, çünkü kaynağı içerik veya arama performansı değil takvim.
Kapasite planı tam tersini ister. Sunucunun ayakta kalması gereken an yılın en sakin haftası değil, tam da dışarıda bıraktığın zirve haftasıdır. Temizlenmiş seriden çıkan ortalamaya göre kapasite seçersen, trafiğin gerçekten geldiği günde siteyi yavaşlatırsın. İki farklı soruya iki farklı veri kümesiyle cevap ver: eğilim için ayıklanmış seri, kapasite için ham zirve. Kapasiteyi de geçen yılın zirvesine değil, o zirvenin yıllık büyüme oranıyla ileri taşınmış haline göre belirle.
Sayfa görüntülenme dışında ne izlenir
Pageview toplamı tek başına yanıltıcıdır, çünkü hem bot trafiğini hem de kullanıcının aradığını bulamayıp sayfa sayfa dolaşmasını artış olarak gösterir. Haftalık olarak yanına şunları koy:
- Tekil ziyaretçi sayısı, yeni ve geri dönen ayrımıyla
- Hemen çıkma oranı, giriş sayfası kırılımında
- Sayfa başına ortalama süre
- Trafik kaynakları: organik, sosyal, doğrudan, reklam
- En çok girilen ilk on sayfa
Bunların içinde en çok işe yarayan, geri dönen ziyaretçi oranının trendi. Toplam trafik reklamla ya da tek bir viral içerikle şişebilir, geri dönen oranı şişmez. Deneyim tarafında bir şeyi düzelttiysen etkisini önce orada görürsün.
Sayaç mı, sunucu logu mu
Google Analytics, Yandex Metrica ve Search Console'u birlikte kullanmak alışıldık, ama üçü aynı şeyi saymıyor. Search Console ziyaretçiyi değil arama sonucundaki gösterimi ve tıklamayı sayar, dolayısıyla trafik trendi için değil arama tarafındaki değişimi anlamak için bakılır.
JavaScript tabanlı sayaçların ortak açığı ise engelleyiciler. Sayaç sessizce düşer, sunucu logu düşmez. İkisini birden tut ve aradaki farkın kendisini de bir seri olarak kaydet, çünkü o farkın büyümesi genelde kitlenin değiştiğini söyler.
Raporu haftalık üret, günlük değil (günlük rapor kurma alışkanlığını boşa emek buluyorum). Haftalık toplamı önceki dört haftaya ve geçen yılın aynı haftasına karşı koy, kırk satırlık bir tablo bu işi görür. Karar vereceğin şey sunucu kapasitesiyse zaten haftalık çözünürlük yeterlidir, içerik stratejisiyse daha da yavaş değişir.