Scoped Search: Arama Kapsamını Nerede Daraltmalı?

Site içi aramada kapsamı daraltmak işe yarar, ama sırası önemli. Kapsamı arama öncesinde seçtirirsen kullanıcı çoğu zaman o seçimi fark etmez ve eksik sonucu tam sanır. Daraltmayı sonuç sayfasına taşıdığında aynı kazancı, bu sessiz başarısızlık riski olmadan alırsın.

İki yerleşik biçim

Kapsam seçimi pratikte iki şekilde karşımıza çıkıyor. Arama kutusunun yanındaki açılır menü kullanıcıyı sorgusunu yazmadan önce bir kategoriye bağlar. Autocomplete önerileri ise yazmaya başladıktan sonra devreye girer, "ayakkabı" yazarken "Ayakkabı > Spor" gibi bir kapsamı öneri listesinde gösterir.

E-ticarette ikisi bir arada kullanılabilir. İçerik ağırlıklı sitelerde ikisini birden koymak gereksiz, biri yeter. İki ayrı arama kutusu koymak ise neredeyse hiçbir durumda çözüm değil: kullanıcı hangi kutunun neyi aradığını sayfaya bakarak anlamak zorunda kalıyor.

Arama öncesi dropdown mı, sonuç filtresi mi

İkisi arasında seçmem gerekirse sonuç sayfasındaki filtreyi açık ara daha güvenilir bulurum. Gerekçe basit: dropdown kullanıcıdan daha sorgusunu yazmadan bir karar ister, oysa o anda kullanıcının elinde bu kararı verecek bilgi yok. Aradığı ürünün hangi kategoride durduğunu bilmiyor. Filtre ise sonuçları gördükten sonra devreye giriyor, yani karar bilgiye dayanıyor.

Varsayılanı tüm site yap. Kullanıcı 240 sonuç görüp "bunların sadece blog yazılarını istiyorum" diyebilsin. Tersi yönde, yani 3 sonuç görüp kapsamın baştan daraltıldığını keşfetmek, kullanıcının terk ettiği yer.

Kapsamı URL'de taşı

Kapsam bir uygulama durumu değil, sorgunun parçası. ?q=kargo&kapsam=yardim gibi adres satırına yazıldığında geri tuşu çalışır, sonuç sayfası paylaşılabilir, destek ekibi kullanıcıya doğrudan link atabilir. Kapsamı yalnızca JavaScript tarafında bir değişkende tutarsan geri tuşu kullanıcıyı kapsamsız arama sayfasına ya da daha kötüsü bomboş bir forma düşürür.

Bunun bir maliyeti var, baştan bilmek iyi olur: her kapsam ayrı bir önbellek anahtarıdır. Sekiz kategorili bir menü, tek bir popüler sorguyu dokuz ayrı kayda böler ve isabet oranını düşürür. Arama altyapısını kendin yazıyorsan kategori sayısını süsleme olarak değil, önbellek bütçesi olarak düşün.

Sıfır sonuç anı

Kapsamlı arama en çok burada hata verir. Kullanıcı "Yardım" kapsamında arıyor, sonuç yok, sayfa "aradığınız bulunamadı" diyor ve kullanıcı o içeriğin sitede olmadığını düşünerek çıkıyor. Aslında içerik var, sadece başka kapsamda.

Çözüm tek ek sorgu: kapsam içinde sonuç çıkmadığında aynı sorguyu tüm sitede koştur ve mesajı değiştir. "Yardım içinde sonuç yok, tüm sitede 12 sonuç var" satırı ve yanındaki tek tıklık geçiş bağlantısı, boş sayfadan çok daha fazla iş görüyor. Bu sorgu zaten yalnızca sıfır sonuçlu aramalarda tetikleniyor, yük tarafında kayda değer bir şey eklemiyor.

Etiketlerin anlamı ayrışsın

Kapsam etiketleri birbirine yaklaştığı anda menü işlevsizleşir. Bir arama kutusunun yanında "Bütün", "Başlıklar", "Kelimeler", "İsimler" gibi seçenekler görmek hâlâ mümkün; kullanıcı bunların hangisinin hangisini kapsadığını tahmin etmek zorunda. Etiketler sitenin gezinme menüsündeki adlarla aynı olsun. Arama menüsünde "Dokümanlar", üst menüde "Yardım Merkezi" yazıyorsa kullanıcı iki ayrı bölüm olduğunu varsayar.

Seçili kapsam sonuç sayfasında da görünmeli, tek tıkla kaldırılabilmeli. Bir rozet ve yanında çarpı işareti yeterli.

Neye bakılır

Arama loglarında üç şey kapsam tasarımının çalışıp çalışmadığını söyler: kapsam içi aramaların kaçı sıfır sonuçla bitiyor, kullanıcıların kaçı aramadan sonra kapsamı kaldırıyor, aynı sorgu farklı kapsamlarda kaç kez tekrarlanıyor. Üçüncüsü özellikle değerli, çünkü kullanıcının doğru kapsamı tahmin etmeye çalıştığı anlamına gelir. O sayı yükseliyorsa kategori isimleri anlaşılmıyor, menüyü düzeltmek yerine kapsamı varsayılan olarak genişletmek daha hızlı sonuç verir.