Başlıkta Anahtar Kelimeyi Öne Almak: Türkçede Pasif Cümle Çalışmaz

Başlıkta anahtar kelimeyi öne alma tavsiyesi İngilizceden geliyor ve orada mantıklı: pasif yapı nesneyi cümlenin başına taşır. Türkçe aynı biçimde çalışmaz, çoğu zaman tam tersini yapar. Öne alma işini burada pasif değil, adlaştırma ve noktalama görür.

Örnek kendi kuralını çürütüyor

Bu tavsiyeyi anlatan metinlerde hep aynı örnek dolaşır: “Ajanslar tarafından onaylanan 10 SEO tekniği”. Cümle pasiftir, doğru. Peki anahtar kelime nerede? Sonda. Başta duran sözcük “ajanslar”, yani vurgulanmak istenenin tam tersi.

Sebebi dilbilgisel. Türkçede pasif yapının failini “tarafından” ile belirttiğinizde fail fiilden önce gelir, fiil de sona gider; geriye anahtar kelimeyi ortada ya da sonda bırakan bir dizilim kalır. İngilizcedeki “10 SEO techniques approved by agencies” kalıbı çevrildiğinde sıra tersine döner. Kural çeviride kayboluyor, kimse de örneği kontrol etmiyor.

Türkçede öne almanın üç gerçek yolu

• Faili düşürün. “Ajanslar tarafından onaylanan 10 SEO tekniği” yerine “Onaylanmış 10 SEO tekniği”. Fail bilgi taşımıyorsa cümleden çıkması başlığı kısaltır da.
• İki nokta kullanın. “SEO teknikleri: ajansların sahada kullandığı 10 yöntem”. Anahtar kelime birinci sözcük olur, gerisi açıklamaya kalır.
• Adlaştırın. “Kart reddedildiğinde ne yapılır” yerine “Kart reddi: hata ekranında ne yazmalı”. Fiili isme çevirmek, terimi başa taşımanın en kısa yolu.

Üçü arasında en güvenilir olanı iki nokta. Hem sırayı hem uzunluğu tek hamlede kontrol eder, üstelik başlığın ikinci yarısını serbest bırakır.

Öne almanın asıl gerekçesi kesilme

Anahtar kelimeyi başa almanın sebebi göz hareketi mistisizmi değil. Arama sonucunda başlık belli bir genişlikten sonra kesilir, mobilde daha erken. Altmış karakter yaygın bir eşik sayılıyor ama sınırı belirleyen karakter sayısı değil piksel genişliği.

Başlık uzunluğunu karakterle değil piksel genişliğiyle ölçmeyi tercih ederim: aynı karakter sayısındaki iki başlık ekranda farklı yer kaplar, “İ” ile “ı” ya da “m” ile “i” eşit değil. Başlıklar şablonla üretiliyorsa yayın anında çalışan küçük bir ölçüm yeterli olur, üçüncü parti araca gerek yok.

Özet alanı sıralama değil, söz verir

Meta açıklama sıralama sinyali değil. İşlevi tıklamadan sonra ne bulunacağını söylemek, ölçüsü de doğruluk. Sayfada karşılığı olmayan bir vaat tıklama getirir, hemen ardından geri dönüş üretir. Burada da kesilme var: mobilde yaklaşık 120 karakterden sonrası görünmez, o yüzden ilk cümleyi tek başına ayakta duracak biçimde yazın.

Gövdede tartışılır, arayüzde tartışılmaz

Başlık için savunulabilecek şey arayüz metninde savunulamaz. Pasif yapı faili gizler, arayüzde ise fail bilginin kendisidir. “Kart reddedildi” kullanıcıya hiçbir şey söylemez. “Bankanız kartı reddetti, farklı bir kart deneyin ya da bankanızı arayın” hem sorumluyu hem de sonraki adımı verir.

Aynı kural buton etiketlerinde ve form hatalarında geçerli. Kullanıcı hata ekranında ne olduğunu değil ne yapacağını arıyor; pasif yapı tam olarak o bilgiyi siliyor.