UX Olgunluk Modeli: Altı Basamak ve Ölçümün Zayıf Noktası

Nielsen Norman Group'un altı basamaklı olgunluk ölçeği, bir şirketin tasarım kararlarını neye dayandırdığını tek bir skorda toplamaya çalışır. Basamakların kendisi anlaşılır. Zor olan ölçüm: aynı şirkette skor, ankete kimin cevap verdiğine göre belirgin biçimde kayıyor ve bu, ölçeği ilerleme takibi aracı olarak kullanmayı doğrudan etkiliyor.

Basamaklar

Sıra şöyle: Absent, Limited, Emergent, Structured, Integrated, User-Driven. Tanımlara bakmaya değer, çünkü aradaki fark ekip büyüklüğünde değil, araştırmanın kararı bağlamasında.

• Absent: Kullanıcı diye bir girdi yok, kararı toplantıdaki en kıdemli kişi verir.
• Limited: Bir iki kişi kendi inisiyatifiyle test yapar, çıktı o ekibin dışına çıkmaz.
• Emergent: Küçük bir UX ekibi ve bir bütçe var, ama çalışma proje bazlı ve araştırma çoğunlukla tasarım bittikten sonra geliyor. Şirketlerin büyük kısmı burada.
• Structured: Araştırma takvime giriyor, tasarım kararının yazılı bir gerekçesi oluyor.
• Integrated: Ürün dışındaki birimler, destek ve satış dahil, aynı kullanıcı verisine bakıyor.
• User-Driven: Yol haritası doğrudan kullanıcı verisinden çıkıyor. Pratikte çok az şirket.

Skoru kimin verdiği skoru değiştiriyor

Araştırmalarda tekrar eden bir ayrım var: UX araştırmacıları, tasarımcılar ve tasarım yöneticileri şirketlerini mühendislik ve pazarlama tarafından daha olgun görüyor. Bu, taraflardan birinin yanıldığı anlamına gelmez. İki grup aynı soruya bakarken farklı şeyi sayıyor; araştırmacı yapılan araştırmayı sayar, yazılımcı o araştırmanın sprint planını kaç kez değiştirdiğini.

Bunu bir ekipte tam olarak böyle gördüm: anketi altı ay arayla iki kez uyguladık, ikinci turda ortalama yükseldi, sebebi aradaki dönemde ekibe iki araştırmacının katılmasıydı.

Pratik sonuç şu: ölçeği ilerleme takibi için kullanacaksan katılımcı havuzunu sabitle ve rol kırılımını ayrı sakla. Tek bir ortalama yayınlamak en işe yarar bilgiyi gizliyor; araştırmacı ortalaması ile mühendislik ortalaması arasındaki fark, şirketin kendi içindeki algı mesafesini gösteriyor. O fark kapanmadan üst basamaklar gelmiyor.

Büyüklük ve coğrafya basamağı belirlemiyor

Skorlar küçük, orta ve büyük şirketlerde birbirine yakın çıkıyor. Bölge ve ana dil de belirgin bir fark yaratmıyor. Bunun operasyonel karşılığı net: daha fazla tasarımcı almak tek başına seviye atlatmıyor.

Seviyeyi değiştiren şey, araştırma çıktısının bir yerde bağlayıcı hale gelmesi. Bunun en görünür testi backlog: son çeyrekte araştırma sonucu yüzünden iptal edilmiş ya da yeniden yazılmış bir iş var mı? Yoksa şirket Emergent'ta, UX ekibi kaç kişi olursa olsun.

Bir basamak çıkmak

Tek seferde iki basamak çıkan şirket görmek zor, çünkü her geçişin darboğazı başka. Limited'dan Emergent'a geçişte sorun bütçe. Emergent'tan Structured'a geçişte sorun zamanlama, yani araştırmanın tasarımdan önce yapılması. Structured sonrası ise tamamen başka birimlerin aynı veriye erişip onu gerçekten kullanmasına bağlı, ve bu en yavaş değişen kısım.

Olgunluk anketini yılda bir, aynı kişilerle, rol kırılımı saklanarak uygula. Arada ne değiştiğini anlatan şey skorun kendisi değil, kırılımların birbirine yaklaşması olacak. Skor yükseldiği halde mühendislik tarafının cevabı yerinde duruyorsa, değişen şey algıdır, süreç değil.