Ana Sayfa Yenilemesinde İterasyon Turunu Doğru Kurmak

Ana sayfa yenilemesi çoğu zaman tek seferlik bir teslim gibi planlanır, sonra iterasyon adı altında aynı tasarımın üç kez sunulmasına döner. İterasyonu çalıştıran şey tur sayısı değil, turlar arasında yapılan değişikliktir. Bir tur; bir soru, bir prototip, birkaç kullanıcı ve bir karardan oluşur. Bunlardan biri eksikse o tur sayılmaz.

Bir tur neyden oluşur

Turun ilk parçası sorudur, prototip değil. Ana sayfada test edilebilir sorular dar olur: ziyaretçi buranın ne sattığını on saniyede söyleyebiliyor mu, fiyatlandırmaya gitmek isteyen kişi ilk tıklamayı nereye yapıyor, ikinci ekrandaki blok gerçekten görülüyor mu.

İkinci parça, o soruyu cevaplamaya yetecek en ucuz prototiptir. Üçüncüsü katılımcılar. Dördüncüsü, turun sonunda verilen karar: değiştir, bırak, ya da soruyu yanlış sorduğunu kabul edip yeniden kur.

Dördüncü parça atlanınca süreç iterasyon olmaktan çıkıp gösteri toplantısına dönüşüyor. Bir turun sonunda tasarımda hiçbir şey değişmediyse o tur bilgi üretmemiştir, sadece rahatlatmıştır.

Turun maliyeti sabit, bulgusu değil

Beş kullanıcıyla çalışma önerisi Nielsen ve Landauer'in modeline dayanır: her katılımcının bir sorunu bulma olasılığı L ise, n kişiyle bulunan oran 1-(1-L)^n olur. L=0,31 alındığında beş kişi sorunların yaklaşık %85'ini yakalar. Model doğru, ama içindeki L tek bir sayı değil.

Ana sayfa, tek bir görevi olan bir form ekranı gibi davranmaz. Aynı sayfada ilk kez gelen ziyaretçi de vardır, fiyat arayan da, destek numarası arayan mevcut müşteri de. Bu kitleler farklı sorunlara takılır, yani her segment için L düşer. Beş kişi tek bir profildense beş kişi, üç profile bölünürse profil başına bir buçuk kişi demektir ve o rakam hiçbir şey ölçmez.

Buradan pratik bir kural çıkar: turun kullanıcı sayısını toplam bütçeye göre değil, ayırdığın kullanıcı profili sayısına göre belirle. İki profilin varsa tur başına altı sekiz kişi, tek bir profile odaklanıyorsan beş kişi yeterli.

Maliyet tarafı da genelde yanlış anlatılıyor. Kaynak kitaplarda iterasyon zaman ve para tasarrufu diye geçer, oysa her turun sabit bir gideri vardır: katılımcı bulma, randevu, kayıt, analiz. Üç tur, üç kez bu giderdir. Tasarruf iterasyondan değil, erken turların ucuz olmasından gelir. Pahalı bir hatayı kağıt üzerinde yakalarsan kazanırsın; aynı hatayı üç turun sonunda yakalarsan iterasyon sana para kaybettirmiştir.

Sadakat seviyesini soruya göre seç

Düşük sadakatli prototip, yapı ve içerik sırası sorularına cevap verir. Kağıt üzerinde çizilmiş bir blok düzeni, hangi bloğun hangi bloktan önce gelmesi gerektiğini test etmeye yeter. Yüksek sadakatli prototip ise algı sorularına cevap verir: renk kontrastı, buton hiyerarşisi, bir başlığın gerçekten okunup okunmadığı.

Sıralama önemli, çünkü sadakat arttıkça geri dönmek zorlaşıyor. Bunun sebebi teknik değil, insani: üzerine üç gün emek verilmiş bir ekranı kimse seve seve çöpe atmaz. Yapı sorularını hi-fi prototiple test edersen, teste giren şey tasarım değil, ekibin o tasarımı savunma refleksi olur.

Prototipte gördüğün etkileşimin mevcut bileşen kütüphanesinde karşılığı var mı, hi-fi'a geçmeden bak. Yoksa o ekran iki günlük değil iki haftalık iştir ve bu farkı test sonuçlarını gördükten sonra öğrenmek, kararı bilgiyle değil takvimle vermek demektir.

Ana sayfada neyi ölçersin

Ana sayfa bir görev ekranı olmadığı için klasik görev tamamlama süresi burada zayıf bir ölçüdür. Daha iyi çalışan üç ölçüm var.

• İlk tıklama. Katılımcıya bir hedef verirsin, statik ekranda ilk nereye tıkladığına bakarsın. İlk tıklama doğru dala giderse görevin tamamlanma olasılığı belirgin biçimde artıyor; yanlış dala giderse kullanıcı genelde geri dönüp düzeltmiyor, ayrılıyor.
• Beş saniye testi. Ekranı beş saniye gösterip kapatırsın, sonra burası ne yapıyor diye sorarsın. Cevaplar birbirini tutmuyorsa sorun görselde değil, üst bloktaki metindedir.
• Sayfa kaydırma derinliği. Prototip testinde değil, canlıda ölçülür. Yeni bir bloğu ekleyip ekleyemeyeceğini değil, o bloğun bulunduğu derinliğe kaç kişinin ulaştığını söyler.

Bu üçü aynı turda kullanılmaz. İlk ikisi tasarım turunda, üçüncüsü yayına aldıktan sonra çalışır.

On iki kolon meselesi

Yaygın bir cümle var: mobil kullanıcılar için on iki kolonlu grid kullanın. Bu ters. On iki kolonun sebebi mobil değil, bölünebilirliktir; 12 sayısı 2, 3, 4 ve 6'ya tam bölünür, bu da geniş ekranda ikili, üçlü, dörtlü ve altılı yerleşimleri aynı sistemle kurmanı sağlar. Mobil genişlikte grid zaten tek kolona iner ve on iki kolonun hiçbir hükmü kalmaz.

Mobilde kararı belirleyen şey kolon sayısı değil, blokların sırası. Masaüstünde yan yana duran iki blok telefonda alt alta gelir ve hangisinin üstte olacağını bilinçli seçmezsen çerçevenin varsayılanı seçer. Ana sayfada bu, ikincil bir tanıtım bloğunun ana çağrının önüne geçmesi anlamına gelebiliyor.

Canlıya parça parça çıkmak

Ana sayfa yoğun trafikli bir sayfa olduğu için bütün yenilemeyi tek seferde yayına almak gereksiz risk. Blok blok çıkmak daha iyi çalışıyor, ama bunun bir şartı var: aynı anda iki bloğu değiştirirsen sonuçtaki değişimi hangisine bağlayacağını bilemezsin.

Trafiğin karşılaştırma yapmaya yetiyorsa blokları teker teker değiştir ve her değişikliğin arasına en az bir tam haftalık ölçüm koy; hafta içi ve hafta sonu davranışı ana sayfalarda birbirinden ayrışıyor, beş günlük ölçüm bu farkı yutar. Trafiğin yetmiyorsa istatistiksel karşılaştırmayı hiç kurma, doğrudan kullanıcı görüşmesine dön; az trafikte anlamsız bir yüzde farkını kovalamak, beş kişiyle konuşmaktan daha pahalıya patlıyor.

İterasyonun bittiği bir nokta da var. Turlar birbirini tekrar eden bulgular üretmeye başladıysa, sayfa daha iyi olmadığı için değil, sorular tükendiği için öyle oluyor demektir. O noktada yeni bir tur açmak yerine soruyu değiştir: ana sayfayı değil, ana sayfadan sonraki adımı ölç.