Web Sitelerinde Tatil Temaları: Nereye Konur, Ne Zaman Kalkar
Mevsimlik süsleme, arayüz üzerine geçici bir katman eklemektir. Bu katman iki şeyi birden yapar: siteyi bakımlı gösterir ve mevcut tasarım kararlarınızın bir kısmını geçersiz kılar. İkincisi çoğunlukla fark edilmeden olur, çünkü süslemeyi ekleyen kişi ile kontrast oranına bakan kişi genelde aynı kişi değildir. Kar tanesinin nereye konacağı basit bir zevk meselesi gibi görünür, oysa asıl mesele hangi katmana dokunulmayacağıdır.
Süsleme kabuğa girer, akışa girmez
Arayüzü ikiye ayırın: kullanıcının görevini taşıyan alanlar (form, sepet, fiyat, birincil eylem düğmesi, arama sonucu listesi) ve geri kalan kabuk (logo, üst şerit, alt bilgi, boş durum görselleri). Süsleme yalnızca kabuğa girer. Bu kural katı, çünkü esnetildiğinde ilk kaybedilen şey görev tamamlama oluyor.
Pratikte bu, logonun yanına eklenen küçük bir figür, üst şeritte geçici bir renk bandı ya da alt bilgide tek satırlık bir kutlama demek. Ana sayfayı kaplayan giriş animasyonu, kapatılması gereken kutlama modalı ve ürün görsellerinin üzerine binen çerçeveler bu sınırın dışında kalır. Modal özellikle kötü: kullanıcı siteye bir iş için geliyor, ilk karşılaştığı şey o işle ilgisi olmayan bir kapatma düğmesi oluyor.
Sektör ayrımı da abartıldığı kadar karmaşık değil. Kurumsal ya da eğlence odaklı olması süslemenin miktarını değil, tonunu belirler. Bir hukuk bürosu da bayram kutlar, sadece konfetiyle kutlamaz.
İlk kaybedilen şey kontrast
Tatil paletleri doygun renklerden kurulur ve doygun renk, metin altlığı olarak neredeyse her zaman kötüdür. Somut örnek: saf kırmızının (#FF0000) beyaz üzerindeki kontrast oranı yaklaşık 4:1’dir, yani normal boyutlu metin için WCAG AA eşiği olan 4,5:1’in altında kalır. Kırmızıyı yeşil (#008000) üzerine koyduğunuzda oran 1,3:1 civarına düşer; bu, okunabilirlik sınırının çok altında bir değer.
Yılbaşı ya da bayram bandı eklerken metin renklerini olduğu gibi bırakmayın, banttaki her metin için oranı yeniden hesaplayın. Süsleme geçici, kontrast hatası ise o iki hafta boyunca kalıcıdır ve düşük görmeli kullanıcı için site o süre boyunca kullanılamaz hale gelir.
Aynı sorun arka plan desenlerinde de var. Yarı saydam kar taneleri ya da desenli bir doku, metnin altındaki düz zemini bozar ve kontrast oranı artık tek bir sayıyla ifade edilemez. Desen kullanacaksanız metin bloğunun altına opak bir katman koyun.
Hareket bir tercih değil, bir ayar
Düşen kar, uçuşan konfeti ve titreyen ikonlar vestibüler duyarlılığı olan kullanıcılarda baş dönmesi ve mide bulantısı yaratır. Bu tercih meselesi değil, tarayıcının zaten sorduğu bir sistem ayarıdır. Animasyonu prefers-reduced-motion sorgusunun içine alın ve azaltılmış hareket açıkken tamamen durdurun; sadece yavaşlatmak yetmez.
İkinci nokta teknik: tam ekran parçacık animasyonları sürekli yeniden boyama yapar, orta sınıf bir telefonda pil ve akıcılık üzerinde ölçülebilir bir etkisi olur. Süsleme katmanına pointer-events: none vermeyi de unutmayın, yoksa görünmez bir kaplama düğmelerin tıklanmasını engeller. Bu hatayı canlıda görmek kolay değildir, çünkü fare imleci bir şeye dokunduğunu gösterir ama olay hiç ulaşmaz.
Asıl maliyet eklemek değil, kaldırmak
Süsleme eklemek yarım saatlik iş. Kaldırmak da öyle, ama kaldırmayı kimse takvime yazmaz. Ocak ortasında hâlâ yılbaşı temasıyla duran site, hiç tema koymayan siteden daha bakımsız görünür; ziyaretçi oradan “bu siteyle kimse ilgilenmiyor” sonucunu çıkarır.
Çözümü insana bırakma. Temayı başlangıç ve bitiş tarihi olan bir zaman aralığına bağla, bitiş tarihi geçtiğinde katman kendiliğinden kalksın. Unutulacak olan adım her zaman kaldırma adımıdır, çünkü ekleme talebi bir yerden gelir, kaldırma talebi hiçbir yerden gelmez.
Tarih kontrolünü nerede yaptığınıza dikkat edin. Statik olarak üretilen ya da tam sayfa önbelleğe alınan sitelerde sunucu tarafındaki tarih koşulu, önbellek yenilenene kadar hiçbir şey değiştirmez. Önbellek süresi uzunsa tema, süresi dolduktan günler sonra bile bazı ziyaretçilere görünmeye devam eder. Bu durumda kontrolü istemci tarafına almak ya da bitiş tarihinde önbelleği temizleyecek bir iş tanımlamak gerekir.
Ölçebileceğiniz ve ölçemeyeceğiniz şeyler
Mevsimlik temanın dönüşüme etkisini test etmek çoğu site için mümkün değil. Sayılara bakalım: %3 dönüşüm oranına sahip bir sitede 1 puanlık farkı istatistiksel olarak görebilmek için kol başına yaklaşık 5.000 oturum gerekir. Gerçekçi olan 0,3 puanlık bir farkı görmek içinse bu sayı kol başına 50.000 oturuma çıkar. İki haftalık bir tatil penceresinde bu hacmi toplayamıyorsanız, çıkan sonuç ne olursa olsun gürültüdür.
Bunun yerine ölçülmesi anlamlı olan şeyler var ve hepsi doğrudan zarar göstergesi:
- Tema açıldıktan sonra en büyük içerikli boyamanın (LCP) nasıl değiştiği
- Süsleme katmanının bulunduğu bölgede tıklama hatası ya da öfke tıklaması artışı
- Mobil oturumlarda erken çıkış oranındaki kayma
Bu üçü kötüye giderse temayı erken kaldırın. İyi gidiyorsa da temanın işe yaradığını değil, zarar vermediğini öğrenmiş olursunuz. Mevsimlik süslemeden beklenecek en fazla şey zaten bu.