E-Ticaret Kategori Sayfaları: Kategori mi, Filtre mi?

Kategori sayfası tasarımı çoğu zaman "geleneksel mi, hibrit mi" diye sorulur. Bu ayrım pratikte pek bir şey açıklamıyor; asıl soru, sayfanın kullanıcıyla ürün listesi arasına ne kadar metin koyduğu ve bu metnin kime hizmet ettiği. Cevap kategoriden kategoriye değişir, sitenin tamamı için tek seferde verilmez.

"Hibrit" dediğimiz şey aslında varsayılan

Sadece açıklama metni ve alt kategori kartları gösterip ürüne inmek için bir tık daha isteyen sayfalar neredeyse kalmadı. Bugün sıradan bir kategori sayfası zaten ürünleri listeliyor, üstünde kısa bir açıklama, yanında filtreler taşıyor. Yani "hibrit yaklaşım" bir tercih değil, on yıldır standart.

Anlamlı olan soru şu: o kısa açıklama ekranın ne kadarını yiyor ve ilk ürün satırı ekranın neresinde başlıyor? Mobilde iki paragraflık kategori girişi, ilk ürünü katlamanın epey altına iter. Metnin varlığı değil, ürünün önüne geçmesi sorun.

Açıklama metni ne zaman gerçekten işe yarar

Kullanıcı ne aradığını bilmiyorsa metin faydalıdır. "Hangi tip kayak ayakkabısı bana uyar" ya da "UPS modelinde VA ne demek" sorusunun cevabını bilmeyen biri, ürün kartlarına bakarak bunu çözemez.

Kullanıcı ne aradığını biliyorsa metin engeldir. Beyaz tişört arayan kimse beyaz tişörtün ne olduğunu okumak istemez.

İkisini aynı sayfada barındırmanın bilinen yolu, açıklamayı listenin altına koyup üste sadece bir iki cümle bırakmak. Arama motoru için yazılan uzun metnin yeri de zaten orası. Şunu net söyleyeyim: SEO metnini ürünlerin üstüne koymak, arama motorundan gelen ziyaretçiyi ödüllendirmez, yalnızca ilk ekranı harcar.

Kategori mi açmalı, filtre mi eklemeli?

Bu soruyu genelde arama davranışıyla çözerim: insanlar o ifadeyi bir bütün olarak arıyorsa kategori, ürünü daraltmak için kullanıyorsa filtre. "Koşu ayakkabısı" aranır, kategori olur. "42 numara" aranmaz, filtre olur. Arama hacmi burada SEO kaygısından çok, kullanıcının kafasındaki kategori sınırının nerede olduğunu gösterdiği için işe yarar.

Her filtre kombinasyonuna ayrı kategori sayfası açma fikri ise hızla elde patlar. Dört filtreniz olsun, her birinde beş değer bulunsun. Seçilmemiş hali de bir durum sayarsak 6 × 6 × 6 × 6 = 1296 kombinasyon çıkar, hiçbiri seçili olmayanı düşünce 1295 ayrı adres. Bunların çok büyük kısmı boş ya da üç ürünlük sayfalar olur; taranması, indekslenmesi, önbelleğe alınması gereken 1295 şey ortaya çıkar ve hiçbirinin içeriğini kimse elle yazmaz.

Kategori açmanın görünmeyen maliyeti de bu: her kategori bir URL, bir şablon varyasyonu, bir menü satırı, birinin güncel tutması gereken bir metin demek. Sezon sonunda ölü kalan kategori sayfalarını temizleyen ekip sayısı, açan ekip sayısından epey az.

Sayfada geçen süre burada iyi haber değil

Kategori sayfalarının "kullanıcının sitede geçirdiği süreyi uzattığı" sık tekrarlanır ve genellikle olumlu bir sonuç gibi sunulur. Bir gezinme arayüzü için bu tersinden okunmalı. Kullanıcı kategori sayfasında uzun süre kalıyorsa iki ihtimal var: ya aradığını bulamıyor ya da liste onu ikna edecek kadar iyi sıralanmamış.

Bakılacak şey süre değil, listeden ürün detayına geçiş oranı, filtrelerin ne sıklıkla kullanıldığı ve sayfadan geri dönüşler. Filtre kullanımı beklenenden düşükse çoğu zaman filtreler görülmemiştir, gereksiz bulunmuş değildir; mobilde filtre düğmesinin konumunu değiştirmek tek başına bu oranı belirgin biçimde oynatır.

Tekrarlayan hatalar

• Site içi aramayı sonuç listesi yerine bir kategori sayfasına düşürmek. Kullanıcı sorgusunu yazmıştır, karşısına kategori tanıtımı çıkar.
• Alt kategori kartlarıyla ürün kartlarının aynı görünmesi. İkisi aynı boyutta ve aynı çerçevedeyse kullanıcı tıklamadan hangisinin ne olduğunu bilemez.
• Aynı ürünü üç ayrı kategoriye koyup her birine farklı sıralama vermek. Kullanıcı geri geldiğinde ürünü bulamaz.

Karar verirken

Kategorinin ürün sayısına bakın. Yirmi ürünün altındaysa ayrı kategori genelde gereksizdir, filtre yeter. Birkaç yüz ürünün üstündeyse kategori kaçınılmazdır, asıl iş filtrelerin doğru kurulmasına kalır.

Sonra o kategoriye gelen kullanıcının ne bildiğini sorun. Bilmiyorsa ona okuyacak bir şey verin, biliyorsa yolundan çekilin. Tek bir sitede iki cevabın birden doğru olması normal, hatta beklenen durum.