Açılır Menü Tipleri: Pull-Down, Megamenu ve Pie Menüler

Menü tipi tartışması genelde estetik tartışması gibi yürür, oysa ölçülebilir bir şeydir: kullanıcının doğru seçeneği bulup üzerine gitmesi ne kadar sürüyor, kaç kere ıskalıyor. Pull-down, megamenu ve pie menüler bu süreyi farklı yerlerden kısaltır ve farklı yerlerden uzatır. Hangisinin nerede kazandığı, seçenek sayısına ve cihaza bağlı.

Menünün yaptığı iki ayrı iş

Bir menü aynı anda iki iş yapar ve bunları karıştırmak menü tartışmalarının çoğunun kaynağıdır. Birincisi, seçenekleri gösterip kullanıcının aradığını tanımasını sağlamak. İkincisi, tanınan seçeneğin üzerine gitmeyi mümkün kılmak. Uzun bir liste birinci işte iyidir, ikincide kötü; dairesel bir menü tam tersi. Menü tipini seçerken hangi işin darboğaz olduğuna bakmak gerekir.

İkinci işin aritmetiği

Hedefe gitme süresi Fitts yasasıyla tahmin edilir: süre, mesafenin hedef genişliğine oranının logaritmasıyla artar. Yani hedef ne kadar uzak ve ne kadar darsa o kadar yavaş.

Bunu iki menü tipine uygulayınca sonuç ilginç çıkıyor. Dikey bir listede n'inci seçeneğin uzaklığı n satır yüksekliğidir, hedef yüksekliği sabittir; zorluk log2(2n) gibi büyür. Pie menüde uzaklık sabittir çünkü her dilim aynı yarıçapta, ama dilim genişliği 2πr/n ile daralır; zorluk bu sefer log2(n/π) gibi büyür. İki ifadenin farkı log2(2π), yaklaşık 2,6 bit ve n'den bağımsız. Kaynaklarda sık geçen "pie menüde tüm seçeneklere erişim süresi aynıdır" cümlesi burada eksik kalıyor: süre bir menünün içinde eşitlenir, seçenek sayısı arttıkça yine uzar, sadece daha yavaş uzar.

Pratik sınır da buradan çıkıyor. Sekiz dilimde her biri 45 derece, on altı dilimde 22,5 derece. Dokunmatikte parmağın temas alanı sabit olduğu için bir noktadan sonra dilim, parmaktan dar hale gelir ve kazandığın süreyi ıskalanan seçimlerle geri ödersin. Callahan ve arkadaşlarının 1988'deki klasik karşılaştırması sekiz seçenekli pie menüyü lineer menüden hem hızlı hem daha az hatalı bulmuştu; o "sekiz" rakamı tesadüf değil.

Pull-down menüler

Klasik dikey liste. Kullanıcı bunu öğrenmek zorunda değil, zaten biliyor. Kısa ve sık kullanılan listelerde başka bir şey aramaya gerek yok. Liste uzayınca hem uzaklık büyür hem kaydırma devreye girer, o noktada menü artık gezinme aracı olmaktan çıkıp küçük bir arama problemine döner.

Megamenüler

Seçenekleri tek satır yerine geniş bir alanda gruplayarak dizince, listenin sonundaki maddeye olan mesafe kısalır; yüz seçeneği alt alta yazmak yerine dört sütuna bölmek en uzak hedefi belirgin biçimde yakınlaştırır. Kazanç mesafeden geliyor, gruplamanın kendisinden değil, ama gruplama başka bir işe yarıyor: tarama. Başlıksız bir megamenü, sadece geniş bir liste olur ve hiçbir sorunu çözmez. Mobilde bu yapı olduğu gibi taşınmaz; katmanlı bir gezinmeye dönüştürmek gerekir.

Pie ve marking menüler

Pie menü seçenekleri imlecin etrafına dairesel dizer, marking menü ise aynı yerleşimi öğrendikten sonra menü açılmadan yön hareketiyle seçim yapmanı sağlar. İkisi de uzmanlaşan kullanıcıyı ödüllendirir: yerleşim ezberlendiğinde seçim, okumadan yapılan bir jeste dönüşür. Yeri belli olan uygulamalar var; çizim ve modelleme araçları, oyun içi hızlı seçimler, kalem ve dokunmatik odaklı arayüzler. Web sitesinin ana gezinmesi bu listede değil, çünkü ziyaretçinin çoğu siteye ikinci kez gelmiyor ve ezberleyecek zamanı olmuyor.

Erişilebilirlik farkı ve kodda karşılığı

Uzun gezinme yapılarında pull-down ve megamenüyü pie menüden daha güvenilir buluyorum, sebebi hız değil. Liste temelli menünün kodda hazır bir karşılığı var: iç içe listeler, bağlantılar, klavyeyle sekme sırası, ekran okuyucunun anlayacağı bir yapı. Pie menünün böyle bir karşılığı yok; genelde koordinat hesabıyla çizilen özel bir bileşendir ve klavye desteğini, odak yönetimini, ekran okuyucu duyurularını tek tek elle yazman gerekir. Bu iş çoğu projede yazılmıyor, yarım kalıyor. Bir menü tipini savunurken maliyetini de savunmak gerekir.

Seçim

Seçenek sayısı azsa ve kullanıcı siteye seyrek geliyorsa dikey liste. Seçenek çoksa ve gruplanabiliyorsa megamenü, ama gerçek başlıklarla. Aynı kullanıcı aynı komutu günde onlarca kez veriyorsa ve ortam dokunmatik ya da kalemse pie veya marking menü, sekiz dilimi geçmeden. Bunların hiçbiri işe yaramıyorsa sorun menü tipinde değil, gezinmenin kendisindedir; bilgi mimarisine dönmek menü tipi denemekten daha kısa sürer.