Tablet Arayüzlerinde Stylus: Hassasiyet Kazancı Nereye Harcanır
Stylus desteği bir tablette hassasiyeti artırır, buna itiraz yok. İtiraz edilecek yer, bu kazancın nereye harcandığı. Kalem geldi diye arayüzü sıkıştırmak mümkün değil, çünkü aynı ekran ertesi gün parmakla kullanılıyor. Kalemin gerçek getirisi hedefleri küçültmek değil, parmağın hiç açamadığı bir giriş kanalını açması: el yazısı, serbest çizim, karakter düzeyinde seçim.
Parmak ve kalem aynı ekranı paylaşır
Önce fiziksel tarafı kuralım. Parmak ucu ekrana bastığında birkaç milimetre çapında bir temas alanı bırakır; sistem bu alanın ağırlık merkezini tek bir koordinata indirger. Kalem ucu ise bir milimetrenin altında bir nokta işaretler. Aradaki fark, dokunma hedeflerinin neden bu kadar büyük tasarlandığını da açıklar: iOS'un 44pt, Android'in 48dp tavsiyesi fiziksel olarak kabaca 7 ile 9 mm arasına denk gelir ve bu ölçü kalemi değil parmağı hesaba katar.
Buradan çıkan sonuç çoğu yazıda atlanıyor. Kalem desteği eklemek, hedefleri kalem hassasiyetine göre küçültme izni vermez. Aynı ekranı parmakla kullanan biri o küçük hedeflere denk gelemez, yani kazandığınızı sandığınız yer doğrudan kayba dönüşür. Kalem hassasiyetine yalnızca kalemle erişilen işlevlerde güvenebilirsiniz; ortak arayüz parmak ölçüsünde kalmak zorunda.
Bunun kodda karşılığı var: tarayıcıda PointerEvent.pointerType değeri pen, touch ve mouse arasında ayrım yapar, yani "kalem modu" dediğiniz şey bir tasarım sloganı olarak kalmak zorunda değil, olay düzeyinde gerçekten ayrılabilir. Ayıramıyorsanız o mod yoktur, sadece adı vardır.
Parmak kalınlığı problemi aslında iki problem
"Fat finger" genellikle tek bir kusur gibi anlatılır, oysa iki ayrı şey iç içe geçmiş durumda. Birincisi isabet: hedef temas alanından küçükse dokunuş komşu öğeye kayar. İkincisi görüş engeli; parmak bastığı yeri kapatır, kullanıcı ne seçtiğini bırakınca görür.
Kalem ilk problemi doğrudan çözer. İkincisini ise tam olarak çözmez, sadece hafifletir: el hâlâ ekranın bir bölümünü kapatıyor, ama temas noktasının kendisi görünür durumda kalıyor. Metin içinde imleci iki harf arasına koymak, bir tablodaki tek hücreyi seçmek, çizimde ince bir çizgiyi yakalamak gibi işlerde aradaki fark kozmetik değil, işin yapılabilir olup olmamasıyla ilgili.
Jest komutları ve PenPoint'ten kalan ders
Kalem tabanlı arayüzlerin en iddialı denemesi 1990'ların başındaki PenPoint oldu. Silmek için kelimenin üstüne çarpı çizmek, araya ekleme yapmak için düzeltme işareti kullanmak gibi jestler, bugün bile zarif görünen bir fikirdi. Sistem yaygınlaşamadı ve bunun nedeni yalnızca donanımın ağır, pahalı olması değildi.
Jestlerin yapısal bir sorunu var: görünmezler. Bir düğme kendi varlığını ilan eder, jest etmez. Kullanıcı ya birinden öğrenir, ya bir eğitim ekranından geçer, ya da hiç öğrenmez. Öğrendikten sonra da hatırlaması gerekir, çünkü ekranda hiçbir şey ona hatırlatmıyor.
Jest kısayollarını görünür bir araç çubuğundan daha az güvenilir buluyorum. Jest hızlıdır ama yalnızca zaten bilen kullanıcı için hızlıdır; araç çubuğu yavaştır ama herkes için çalışır. Doğru kurulum ikisini yarıştırmak değil, üst üste koymak: işlev araç çubuğunda dursun, jest onu bilen için kestirme olsun. Bugün hayatta kalan "kaydırıp silme" hareketinin de böyle çalıştığına dikkat edin; tek bir jest, sonucu anında görünür ve neredeyse her yerde aynı.
El yazısı nerede kazanır, nerede kaybeder
Tabletlerin verimlilik aracına dönüşmesi çoğunlukla el yazısına bağlanır, ama bu bağ olduğu gibi kabul edilince yanlış yere götürür. Uzun düz metin yazmak için klavye hâlâ daha hızlıdır ve bunu değiştirecek bir şey ortada yok.
El yazısı, metnin biçimi serbest olduğu anda öne geçer. Bir ekran taslağının yanına ok çizip not düşmek, bir formülü satır içinde yazmak, bir sayfanın kenarına işaret koymak klavyeyle ya çok zahmetli ya imkânsız. Tablette not almanın kazandığı yer burası: yazı, çizim ve işaretlemenin aynı yüzeyde karışabilmesi.
Dolayısıyla bir tablet uygulamasında el yazısını birincil metin girişi yapmak yerine, klavyenin yanına ikinci bir kanal olarak koymak daha sağlam duruyor. Kullanıcıya hangi kanalı kullanacağını siz seçtirmeyin; o zaten işin biçimine göre seçiyor.