Sayfa Giriş Metni: Ne Zaman Gerekli, Ne Zaman Fazlalık
Sayfanın en üstündeki iki üç cümlelik giriş, çoğu sitede ya hiç düşünülmeden yazılıyor ya da yazılmasına gerek yokken duruyor. İkisi de düzeltilebilir. Aşağıda girişin hangi sayfa türünde iş gördüğü, hangi cümle yapısının okuyucuya bilgi taşıdığı ve aynı metnin arama sonucunda nasıl kesildiği var.
Vaat eden giriş, özetleyen giriş
İki tür giriş cümlesi var ve aralarındaki fark bir okuyucu için çok büyük.
Birincisi vaat eder: "Bu rehberde giriş metni yazmanın yollarını bulacaksınız." Bu cümle okuyucuya hiçbir bilgi vermez. Sadece bilginin ileride geleceğini söyler, yani okuyucuyu bir cümle boyunca bekletir.
İkincisi özetler: "Giriş metni makale sayfalarında genelde fazlalıktır, kategori ve liste sayfalarında ise sayfanın ne içerdiğini anlatan tek yerdir." Bu cümle iddiayı doğrudan söyler. Okuyucu daha ilk satırda metnin pozisyonunu öğrenir ve devam edip etmeyeceğine karar verebilir.
Bu ayrımın adı gazetecilikten geliyor: ters piramit. Sonucu en başa koyar, gerekçeyi ve ayrıntıyı aşağıya bırakırsın. Nielsen Norman Group'un bu yapıyı web metinleri için anlatan yazısı nedenini açıklıyor: ekranda okuyan kişi metni baştan sona okumaz, tarar, ve taramada gözü ilk paragrafta kalır. İlk paragrafta sonuç yoksa taramada hiçbir şey yakalanmaz.
Pratik kontrol basit. Giriş paragrafını sil, sayfayı oku. Hiçbir şey kaybolmadıysa o paragraf vaat cümlesiydi.
Sayfa türü kararı değiştirir
Giriş metni tartışması genelde "olsun mu olmasın mı" diye kurulduğu için çözümsüz kalıyor. Sayfa türüne bakınca çözülüyor.
Makale sayfasında girişi atlamayı, kısa bir giriş yazmaya tercih ederim; kategori sayfasında tam tersi. Nedeni şu: makalede başlığın hemen altında zaten metnin kendisi var, ilk paragraf içeriğin parçası olarak çalışabilir. Kategori sayfasında ise başlığın altında bir ürün ızgarası ya da bağlantı listesi var, ve o liste kendini anlatmaz. Kullanıcı "Kadın Ayakkabı" başlığını görür, altında 40 ürün görür, ama bu listenin neyi kapsayıp neyi kapsamadığını hiçbir yerden öğrenemez. İki cümle burada gerçek bir boşluğu doldurur.
Üçüncü bir durum daha var ve sık atlanıyor. Kullanıcıların çoğu ana sayfadan gelmiyor, arama sonucundan doğrudan alt sayfaya iniyor. O kullanıcı sitenin yapısını bilmiyor, hangi bölümde olduğunu bilmiyor. Derin sayfalarda girişin bir işi de kullanıcıyı konumlandırmak: bu sayfa neyin parçası, buradan nereye gidilir.
Aynı metni iki yere basmanın maliyeti
Çoğu içerik yönetim sisteminde giriş alanı tek bir veritabanı alanıdır ve o alan üç yere birden gider: sayfanın üstüne, meta description etiketine, sosyal medya paylaşımındaki og:description'a. Kurulum tarafında pratik göründüğü için yaygın bir tercih. Sorun, üç yerin uzunluk kısıtının aynı olmaması.
Türkçede ortalama bir cümle 80 ile 100 karakter arasında. Üç cümlelik bir giriş 250 karakteri rahat aşar. Arama sonucunda gösterilen açıklama alanı ise 160 karakter civarında kesiliyor. Yani "maksimum 2-3 cümle" tavsiyesine harfiyen uyduğun bir giriş, arama sonucunda ikinci cümlenin ortasında kesilir ve kullanıcı yarım cümle görür.
Bunun iki çözümü var. Ya girişi tek cümleye indirirsin ve her yerde aynı metni kullanmaya devam edersin, ya da alanları ayırırsın: sayfa girişi ayrı, meta açıklaması ayrı yazılır. İkincisi daha fazla iş ama sonuç daha iyi, çünkü sayfada iyi çalışan cümle ile arama sonucunda tıklama getiren cümle çoğu zaman aynı cümle değil. Alan ayırmak bir CMS'te tek bir metin alanı eklemek demek, o kadar.
Giriş yazarken sırayla ne yapılır
Öğretici bir sıra izlemek isteyen için adımlar şöyle.
- Sayfanın cevapladığı soruyu tek cümleyle yaz. Bu cümle henüz giriş değil, kendine not. Yazamıyorsan sayfanın odağı belirsiz demektir, sorun girişte değil.
- O cümlenin cevabını başa koy. Soruyu değil cevabı. "Giriş metni nasıl yazılır?" değil, "Giriş metni sayfanın iddiasını ilk cümlede söylemeli."
- Kapsamı bir cümleyle sınırla. Neyin dahil olduğu kadar neyin dışarıda kaldığı da yazılır. Bu, yanlış beklentiyle gelen kullanıcıyı erken serbest bırakır ve ikisi için de zaman kazandırır.
- Sil, tekrar oku. Yukarıdaki kontrol. Sayfa girişsiz de ayakta duruyorsa girişi geri koyma.
Anahtar kelimeye gelince: giriş cümlesi sayfanın konusunu doğru söylüyorsa anahtar kelime zaten içinde geçer, ayrıca yerleştirmeye çalışmana gerek kalmaz. Zorlayarak eklenen kelime cümlenin ritmini bozar ve okuyucu bunu fark eder.
Kaçınılacak tek kalıp da net: "Sitemize hoş geldiniz, yeni tasarımımızı umarız beğenirsiniz" türü açılışlar. Bu cümle sayfa hakkında sıfır bilgi taşır, ve sayfanın en değerli alanını, yani kullanıcının gözünün ilk düştüğü yeri harcar.