Ana Menüde Format mı Konu mu Olmalı?

Ana menüde "Videolar" başlığını gören ziyaretçi içeriğin biçimini öğrenir, konusunu öğrenmez. Menü etiketi, arkasındaki sayfayı tahmin ettirebildiği kadar işe yarar. Formatın menüde yeri var, ama çoğu sitenin sandığından epey dar.

Etiket, sayfayı tahmin ettirmeli

Ziyaretçi menüye bakarken tek soru sorar: aradığım şey bunun arkasında mı? "Videolar", "PDF Dosyaları", "Dokümanlar" bu soruya cevap vermez, yalnızca dosya tipini söyler. Kurulum sırasında takıldığı adımı çözmeye çalışan kullanıcıyı "Kurulum" etiketi doğru yere götürür; içeriğin video olması bir bonustur, başlık olmasına gerek yok.

Pratik ölçüt şu: etikete bakıp arkasındaki sayfanın ilk üç başlığını tahmin edebiliyor musun? Edemiyorsan etiket boştur. Kendi sitende bu testi yapmak zordur, çünkü cevabı zaten biliyorsun. Siteyi hiç görmemiş birine sor.

Format menüde ne zaman yer alır

Format, ziyaretin sebebinin kendisiyse menüye çıkar. İnsanlar siteye doldurup imzalayacakları bir evrak indirmeye geliyorsa "Formlar" doğru etikettir, çünkü aradıkları şey doğrudan o biçimdir. Video kursu satan bir site, görsel arşivi ya da şablon kütüphanesi için de aynısı geçerli.

Geri kalan her durumda format bir filtredir, menü maddesi değil. Ürün sayfasının içinde "kurulum videosu", "teknik çizim", "garanti belgesi" sekmeleri iyi çalışır, çünkü kullanıcı konuyu bulmuştur, artık biçim seçmektedir. Sıra budur: önce konu, sonra biçim. Tersi, aynı ürünü üç ayrı bölümde ayrı ayrı aratır.

Konu odaklı menünün faturası içerik tarafına çıkar

Format bazlı yapının pek konuşulmayan bir avantajı var: her dosya tek bir yerde listelenir. İçeriği konuya göre dağıttığın anda aynı PDF beş farklı sayfadan bağlanmaya başlar. Dosyayı yeniden adlandırdığında ya da yeni sürümünü yüklediğinde bir kırık bağlantı değil, beş kırık bağlantı doğar.

Çözüm menü tasarımında değil, dosyayı nasıl adreslediğinde. Her belgeye kalıcı bir adres ver, sayfalara o adresi yaz, dosyanın fiziksel yolunu değil. Sürüm değişir, adres yerinde kalır. Bunu kurmadan çapraz bağlantı tavsiyesine uyarsan bakım yükün bağlantı sayısıyla birlikte büyür.

Etiketi tahminle değil testle seç

Menü etiketi seçerken ağaç testini (tree testing) kart sıralamadan daha güvenilir bulurum. Kart sıralama insanların içerikleri nasıl grupladığını gösterir, yapıyı ilk kurarken işe yarar; ama senin kurduğun menüde hedefi bulup bulamadıklarını söylemez. Ağaç testi tam onu ölçer: katılımcıya görselsiz, sadece metinden oluşan menü hiyerarşisini verirsin, bir görev söylersin, tıklamalarını izlersin.

İki sayı yeter. Görevi doğru sayfada bitirenlerin oranı ve ilk tıklamanın doğru dala gitme oranı. İlk tıklama yanlışsa sorun etikettedir, alt yapıda değil. Yanlış dala girip geri dönerek doğruyu bulanlar da ayrı bir işaret: etiket anlaşılıyor ama komşusuyla karışıyor demektir.

Menüyü kısaltırken nereyi keseceksin

Alt katman eklemek menüyü kısaltmaz, sadece görünmez yapar. Yer için yarışan maddeleri tek soruyla ele: bu bir kullanıcı görevi mi, yoksa bizim iç organizasyon şemamız mı? Şirket birimlerine göre dizilmiş menüler ("Pazarlama", "Teknik Birim") format menüleriyle aynı hatayı yapar, ziyaretçinin değil yazarın zihin haritasını gösterir.

Hangi durumda ne

Ziyaret sebebi	Ana menüde	Sayfa içinde
Belirli bir soruya cevap aramak	Konu etiketi	Format sekmeleri
Belirli bir dosyaya ulaşmak (form, şablon)	Format etiketi	Konuya göre filtre
Gezinmek, yeni içerik keşfetmek	Tema veya koleksiyon	Tarih sırası, yeni eklenenler