Klasik Web Yönetimi Hataları ve Bugün Hangileri Geçerli
Web yönetimi hatalarını sıralayan listeler yıllardır aynı on maddeyi dolaştırıyor. Maddelerin bir kısmı her hafta karşılaşılan gerçek sorunlar; bir kısmı yazıldığı dönemin kısıtlarına ait ve bugün tekrar edildiğinde kimseye bir şey söylemiyor. Ayırt edici soru basit: madde kullanıcının yaşadığı somut bir zorluğa mı işaret ediyor, yoksa kurum içi bir alışkanlığa mı?
Listenin büyük kısmı aslında tek bir sorun
Amaçsız kurulan site, ana sayfayı kaplayan misyon cümlesi, organizasyon şemasını taklit eden menü. Üçü ayrı madde olarak yazılıyor ama aynı yerden çıkıyorlar: site, ziyaretçinin halletmeye çalıştığı iş için değil, projeyi onaylayacak kişiler için kurulmuş.
Menü başlıkları departman adlarından oluşuyorsa ziyaretçi aradığı şeyin hangi departmana düştüğünü tahmin etmek zorunda kalır. O bilgi dışarıdan görünmez. Kullanılabilirlik testinde en çabuk ortaya çıkan davranışlardan biridir bu: kişi menüde duraklar, sayfayı bir aşağı bir yukarı kaydırır, sonra aramaya gider. Çözüm iç yapıyı gizlemek değil, gezinmeyi ziyaretçinin yapmak istediği işlere göre kurmak. Tek bir sayfanın üç departmandan beslenmesi kurum içinde zahmetlidir, dışarıdan bakınca doğru olandır.
Tutarlılık ajans sayısıyla ilgili değil
"Farklı ajanslara parça parça iş vermeyin" maddesi sonucu doğru teşhis ediyor, nedeni yanlış. Tek ajansla çalışan kurumlarda da sayfadan sayfaya değişen buton boyutları, üç ayrı form hatası biçimi, iki farklı tarih gösterimi görürsünüz. Tutarsızlık, arayüzün ortak bir kaynağı olmamasından çıkıyor.
Tutarlılığı stil rehberine bağlamam. Rehber ancak kodda karşılığı olduğu sürece işler: buton, form alanı, uyarı ve tablo tek bir yerde tanımlanıp her sayfada oradan çağrılıyorsa tutarlılık kendiliğinden gelir, kimsenin bir belgeye bakmasına gerek kalmaz. Bileşenleri paylaşan üç ajans, ortak bileşeni olmayan tek ajanstan daha bütün bir site çıkarır. PDF olarak duran rehberin ömrü, üzerinde çalışan ilk acele işe kadardır.
Bakım bütçesi için verilen oran
"Yıllık bakıma ilk geliştirme maliyetiniz kadar bütçe ayırın" tavsiyesi listelerde sıkça geçiyor ve nereden geldiği hiçbir zaman söylenmiyor. Doğru olan kısmı şu: bakımsız kalan site eskiyor, içerik güncelliğini yitiriyor, bağımlılıklar güvenlik açığı biriktiriyor. Oranın kendisi ise sitenin türüne bakmadan verilmiş bir sayı.
Bütçeyi belirleyen şey ilk yatırımın büyüklüğü değil, sitenin ne kadar canlı olduğu. Yılda iki kez içerik değişen bir tanıtım sitesiyle kampanya sayfaları, ödeme akışı ve üç dış entegrasyon taşıyan bir site aynı kalemden beslenemez. Sormanız gereken soru şu: önümüzdeki yıl kaç kez içerik değişecek, kaç entegrasyon güncellenecek, arayüzün hangi bölümü test sonuçlarına göre yeniden yazılacak. Bunun cevabı bir yüzdeden daha kullanışlı çıkar.
Anket kullanılabilirlik testinin yerine geçmiyor
Odak grubu ve anket insanların ne söylediğini gösterir, kullanılabilirlik testi ne yaptığını. Farklı sorulara cevap veriyorlar. "Bu ekranı anlaşılır buldunuz mu" sorusuna gelen olumlu cevap, aynı kişinin beş dakika önce ödeme adımında iki kez geri dönmüş olmasını iptal etmez.
Listelerin atladığı kısım, az katılımcının neden yettiği. Elinizde 15 kişilik bir bütçe varsa bunu tek turda harcamak yerine beşer kişilik üç tura bölün. Sebebi şu: ilk beş kişide çıkan üç büyük engel, arkadan gelen on kişinin de karşısına aynen çıkar, yani aynı bulguyu üç kez satın alırsınız. Turlar arasında düzeltme yaparsanız ikinci tur, birinci turun gölgesinde kalmış sorunları görmeye başlar. Toplam katılımcı sayısı aynı kalır, öğrendiğiniz şey artar.
Eskiyen maddeler
"Web'i stratejik görmemek" ve "intranet ile siteyi aynı yönetmek" maddeleri artık yer kaplamaktan başka iş görmüyor. Birincisi kimsenin itiraz etmediği bir temenni, ikincisi ise çoktan ayrışmış bir pratik.
Baskı metnini olduğu gibi web'e taşıma sorunu bitmedi ama şekil değiştirdi: bugün karşılığı, ürün sayfasının yerine konan katalog PDF'i. Bağlantı maddesi de hâlâ geçerli, hatta alanı genişledi; kampanyanın linki ana sayfaya değil ilgili sayfaya düşmeli, aynı şey uygulama içi bildirimden gelen yönlendirme için de geçerli. Listeyi olduğu gibi devralmak yerine her maddenin karşısına şunu yazın: bu hata bizde hangi ekranda, hangi ölçümle görünüyor? Karşısı boş kalan madde sizin listenize ait değil.