Amerikan mı Britanya İngilizcesi mi: Web İçeriğinde Varyant Seçimi

Amerikan İngilizcesi ile Britanya İngilizcesi arasındaki seçim bir yazım tercihinden ibaret değil, sitenin kime yazdığını belli eden bir karar. Doğru varyantı seçmenin de, seçtikten sonra ona sadık kalmanın da yolu var. İkincisi sanıldığından zor, çünkü tutarlılık hatırlamakla sürmüyor.

Fark tam olarak nerede başlıyor

Farklar dört katmanda toplanıyor ve hepsi aynı ağırlıkta değil.

• Yazım: color/colour, theater/theatre, organize/organise. Okuyucunun ilk fark ettiği katman.
• Kelime: truck/lorry, cart/trolley, apartment/flat. Yanlış anlaşılmaya yol açmaz, metni yabancı gösterir.
• Anlam: football iki ülkede iki ayrı sporu anlatır. Burada iş yabancılıktan çıkıp yanlış anlamaya varır.
• Kısaltma ve yerel ifade: PA ya da bank holiday gibi ifadelerin bölge dışında karşılığı yoktur.

Listeyi tersten okumak daha doğru. Yazım farkı güveni aşındırır, anlam kayması kullanıcıyı yanlış sayfaya götürür.

“Nötr İngilizce” diye bir yazım yok

Uluslararası siteler için sık verilen tavsiye iki varyantın ortasında nötr bir yerde durmaktır. Kulağa makul geliyor, uygulamada karşılığı yok. Cümleyi yazarken color mu colour mu yazacağınıza karar vermek zorundasınız, üçüncü bir biçim yok. Nötr İngilizce dediğimiz şey pratikte şu oluyor: Amerikan yazımı, artı bölgesel deyimlerden temizlenmiş kelime seçimi.

Bunu böyle adlandırmak daha dürüst, çünkü ancak o zaman uygulanabilir bir kural haline geliyor. “Nötr yazalım” talimatı bir ekipte on kişiye on ayrı şey ifade eder. “en-US yazımını kullanıyoruz, yerel deyim kullanmıyoruz” talimatı ise kontrol edilebilir.

Varyantı seçerken bakılacak üç şey

1. Kullanıcının nerede olduğu. Ziyaretçilerin belirgin çoğunluğu tek bir ülkedeyse tartışma zaten kapanmıştır; analitikteki ülke dağılımı bu soruyu bir dakikada cevaplar.
2. Rakiplerin ne yazdığı. Kullanıcı aradığı terimi çoğunlukla sizden değil, sektördeki diğer metinlerden öğreniyor. Herkesin optimise yazdığı bir pazarda tek başına optimize yazmak sizi ayrıştırmaz, aramada eksiltir.
3. Arama verisi. optimise ve optimize aynı kavramı arayan iki ayrı sorgudur ve hacimleri ülkeye göre ayrışır. Arama motorları bu iki biçimi büyük ölçüde eşleştiriyor, ama sizin site içi aramanız eşleştirmiyor. Kullanıcı sitenizde colour yazıp arıyor ve boş sonuç sayfası görüyorsa sorun onun yazımında değil.

Gerçekten karar verilemeyen tek durum, kitlenin belirli bir ülkeye yığılmadığı durumdur. Orada Amerikan yazımını seçip tartışmayı kapatın. Britanya yazımı Amerikalı okuyucunun gözüne hata gibi çarpma riski taşıyor, tersi daha az rahatsız ediyor.

Tutarlılığı niyet değil, araç sağlar

“Tek varyanta sadık kalın” tavsiyesi doğru ama yarım: nasıl sorusunu boşta bırakıyor. Üç kişinin yazdığı bir sitede tutarlılık iyi niyetle sürmez. Yazım denetimini tek bir sözlüğe sabitleyin, hem editörde hem sürüm öncesi kontrolde; arayüz metinlerini dağıtmadan tek bir kaynak dosyada toplayın; sık karışan kelimeler için yirmi satırlık bir liste tutun, uzunu zaten kimse okumaz. Bir projede arayüz metinlerini iki ayrı kişi yazmıştı, aynı ekranda personalise ile customize yan yana duruyordu; bunu yakalayan kullanıcı testi değil, sürüm öncesi çalışan yazım denetimi oldu.

Kural basit: elle uyulması gereken her stil kuralı er geç ihlal edilir, otomatik kontrol edilen kural edilmez. Stil kılavuzunuzda yazıp derleme adımına koyamadığınız her madde, aslında bir temenni.

Sesli içerikte aksan

Video ve podcast tarafında seçim yazımdan telaffuza kayıyor. BBC İngilizcesi diye bilinen Received Pronunciation uluslararası dinleyici için anlaşılır bir taban sunar, ama tarafsız değildir: belirli bir kurumu ve sınıfı çağrıştırır, marka sesinizle örtüşmeyebilir. Güçlü bölgesel aksanlar ise anadili İngilizce olmayan dinleyicide anlama yükünü belirgin biçimde artırıyor. Altyazı bu yükün bir kısmını alır, hepsini almaz; ses tarafında verilen kararın erişilebilirlik tarafı da var.