Arayüzde Bilgi Kirliliği: Vurgu Enflasyonu ve Uyarı Körlüğü
Bir ekranda beş uyarı varsa kullanıcı beşini birden okumaz; çoğu zaman hiçbirini okumaz. Arayüzde bilgi kirliliği, içeriğin çokluğundan çok her parçanın aynı ölçüde öne çıkarılmasından doğar. Yani asıl sorun eksik bilgi değil, önceliksiz bilgidir.
Arayüz tarafında kirlilik neye benzer
Bilgi kirliliği denince akla önce yanlış bilgi gelir. Arayüzde durum biraz farklı: ekrandaki her şey doğru olabilir, kullanıcı yine de aradığını bulamaz. Birbiriyle yarışan çok sayıda doğru bilgi varsa, hangisinin şu an gerekli olduğunu seçme yükü kullanıcının üstünde kalır. O seçim de zaman alır, üstelik her seferinde.
Bunu görünür kılmanın basit bir yolu var. Bir sayfayı açın, kullanıcının o an yapmak istediği tek işi bir cümleyle yazın, sonra ekrandaki her bloğu o cümleye göre işaretleyin: bu blok o işi ilerletiyor mu, yoksa sadece orada mı duruyor? Geriye kalanların önemli bir kısmı, yıllar içinde eklenmiş ve kimsenin silmeye cesaret edemediği eski kararlardır.
Vurgu sabit bütçeli bir kaynaktır
Kalın yazı, kırmızı renk, rozet, ekranın köşesinden çıkan bildirim. Hepsi aynı kasadan harcar: kullanıcının dikkati. Bütçe sabit olduğu için her yeni vurgu, halihazırda duran vurguların değerini bir miktar düşürür. Beş şey birden bağırıyorsa, hiçbiri bağırmıyor demektir.
En net örnek zorunlu alan yıldızıdır. Bir formda on alan varsa ve onunun da yanında kırmızı yıldız duruyorsa o yıldız sıfır bilgi taşır, çünkü hiçbir alanı diğerinden ayırmaz. Tersi çok daha verimli çalışır: zorunluları işaretlemeyin, isteğe bağlı olan iki üç alanın yanına "(isteğe bağlı)" yazın. Aynı ekranda daha az işaretle daha çok şey anlatmış olursunuz.
Uyarı körlüğü tahmin edilecek değil, sayılacak bir şey
Bir akışı baştan sona yürütün ve çıkan bütün bildirimleri sayın. Ardından ikinci bir sayı çıkarın: bunların kaçı kullanıcının davranışını değiştirebilecek bir şey söylüyor? "Kaydedildi" diyen bir bildirim, kullanıcı zaten kaydet düğmesine bastıysa davranış değiştirmez. İkinci sayı birincinin epey altındaysa aradaki fark gürültüdür ve kullanıcı bir süre sonra hepsini görmezden gelmeyi öğrenir. Gerçekten kritik olan uyarı da o öğrenilmiş körlüğün içinde kaybolur.
Bu ölçüm için araç satın almaya gerek yok; bildirim bileşenine bir sayaç koyup akışı bir kez yürütmek yeterli (çoğu ekipte bu sayıyı kimse merak etmediği için kimse bakmaz).
Neyi silmeli, neyi yerinde bırakmalı
Metni kısaltmakla bilgiyi silmek aynı şey değildir. Yardım metnini yarıya indirip anlamını da yarıya indirmek kirliliği azaltmaz, sadece görünür yüzeyi küçültür. Daha işe yarar kural şu: aynı bilgiyi birden fazla yerde tekrarlıyorsanız, hepsini kaldırıp tek bir yerde bırakın, ama doğru yerde bırakın. Doğru yer, kullanıcının hata yapabileceği andır.
Sıralamayı da bu belirler. Kullanıcının kararını değiştiren bilgi en üstte, kararı doğrulayan bilgi altında, geri kalan her şey ya talep üzerine açılan bir yerde ya da hiç. Bir ekranda her şey eşit derecede görünürse, kullanıcıya bilgi değil, ayıklama işi vermiş olursunuz.