Bilgi Mimarisi ile Navigasyon Arasındaki Fark

Bilgi mimarisi ile navigasyonu "biri iskelet, biri kapı" diye ayırmak kulağa hoş geliyor, ama bir kullanıcı aradığı sayfayı bulamadığında bu benzetme hangisinin bozuk olduğunu söylemiyor. Daha işe yarar ayrım tanımda değil, bozulma biçiminde: ikisi farklı şekilde arızalanır ve farklı testlerle ölçülür. Ayrıca ikisini sırayla yapma tavsiyesi, en azından mobil için, gerçekte pek tutmuyor.

Aynı içerik, iki ayrı bozulma

Bir kurumsal sitede ürünler mantıklı gruplanmış olabilir, hiyerarşi temizdir, her şey doğru dalda durur. Menüdeki başlıklar "Çözümler" ve "Kaynaklar" ise kimse ilerleyemez. Yapı sağlam, kelime yanlış. Bunu düzeltmek bir öğleden sonralık iş.

Tersi daha sinsidir. Etiketler açık, menü düzgün yerleştirilmiş, ama fatura geçmişi "Hesabım" altında durur ve kullanıcılar onu "Ödemeler" altında arar. Burada menüyü yeniden adlandırmak hiçbir şey çözmez; içeriğin yerini değiştirmek ya da ikinci bir yol açmak gerekir. İkinci seviyeyi sonradan açmak yalnızca menü işi değildir, URL yapısını ve yönlendirme tablosunu da büyütür (o tablonun bir daha küçüldüğünü görmedim).

Ayrımı ölçmek: ağaç testi ve ilk tıklama

Tanım tartışmasını bitiren şey şu: bu iki katman ayrı ayrı test edilebiliyor. Ağaç testinde kullanıcıya yalnızca çıplak hiyerarşi verilir. Tasarım yok, arama kutusu yok, görsel ipucu yok. Sadece başlıklar ve altındaki başlıklar. Göreviniz "son faturanı nerede bulurdun" gibi bir cümle, ölçtüğünüz şey yapının ve onun kelimelerinin tek başına ayakta durup durmadığı.

İlk tıklama testi ise gerçek arayüzde yapılır ve bambaşka bir soruyu yanıtlar: doğru yol zaten yapıda varsa, kullanıcı onu ekranda görüyor mu. İkisini birlikte okumak teşhis verir:

• Ağaç testi düşük, gerçek sitede de düşük: sorun yapıda. Menü tasarımına dokunmak zaman kaybı.
• Ağaç testi yüksek, gerçek sitede düşük: yapı doğru, sunum hatalı. Yerleşim, görünürlük, sıralama.
• İkisi de yüksek ama destek talebi gelmeye devam ediyor: muhtemelen arama ve filtre tarafına bakmalısınız, menüye değil.

Ağaç testinin kendi sınırı da var ve genelde atlanır: yanlış dalı seçmekle doğru dalı yanlış kelime yüzünden ışınlamak aynı sonucu üretir, ikisi de başarısız görünür. Bu yüzden skora değil, kullanıcıların izlediği yollara bakılır. Herkes aynı yanlış dala gidiyorsa elinizde bir isimlendirme sorunu vardır; dağılıyorlarsa gruplama baştan kurgusuzdur.

"Önce bilgi mimarisi, sonra navigasyon" tavsiyesine itiraz

Bu sıralama kağıt üstünde doğru görünüyor ve mobilde ilk temasta kırılıyor. Alt sekme çubuğuna pratikte beş civarı öğe sığar; on iki üst kategorili bir taksonomiyi oraya koyamazsınız. Yani taşıyıcının fiziksel sınırı, siz taksonomiyi bitirmeden üst seviyenin genişliğini belirlemiş olur. Bu bir sıra değil, döngü.

Genişlik ve derinlik birbirini satın alır, hesabı da basit. 200 sayfalık bir sitede her şeye en çok üç tıklamayla ulaşmak istiyorsanız, her seviyede ortalama kaç dal gerektiğini b³ ≥ 200 veriyor: beş yetmiyor (125), altı yetiyor (216). Yani altı dallı üç katmanlı bir yapı bu siteyi kaldırır. Buradan çıkan sonuç "menü hep yatay olsun" tavsiyesinin neden çalışmadığı: ikinci seviyeyi tamamen kaldırdığınızda o 200 sayfa ya tek bir dev listeye ya da kullanıcının gezinmeyeceği iç sayfa bağlantılarına yığılır.

Kelimeler iki katmanın ortak sınırı

Taksonomi genelde bilgi mimarisi tarafına yazılır, oysa kullanıcının gördüğü tek şey o. Kategori adı hem yapının etiketi hem navigasyonun metnidir, bu yüzden "IA görünmez" cümlesi yarısı kadar doğru. Yapının kendisi görünmez, isimleri bal gibi görünür. Breadcrumb, filtre adları ve sayfa başlıkları birbirinden farklı kelimeler kullanıyorsa, arkada tek bir taksonomi olduğu halde kullanıcı üç ayrı site gezdiğini düşünür.

Hangisine önce bakmalı

Site henüz yoksa yapıyla başlayın, ama taksonomiyi taşıyacağınız ekranın sınırını baştan masaya koyun; sonradan "menüye sığmadı" diye yapılan budamalar en kötü hiyerarşileri üretiyor. Site varsa ve şikayet geliyorsa sırayı tersine çevirin: önce ağaç testi yapın. Çünkü o test ucuz, bir öğleden sonra sürer ve iki pahalı işten hangisine para harcayacağınızı söyler. Yeniden adlandırmak mı, yoksa içeriği taşıyıp yönlendirme yazmak mı.