Kurumsal Web Sitelerinde Kullanılabilirlik Neden Çöker?
Kurumsal bir sitede kullanılabilirlik tek bir büyük hatayla çökmez. Menü şirketin iç düzenini kopyaladığı için ziyaretçi aradığı şeyi sürekli yanlış yerde arar, formu yarıda bırakır, telefona sarılır. Bu belirtilerin hepsi zaten kayıt altında: site içi arama sorguları, yarım kalan form adımları, destek hattına gelen sorular. Sorun veri eksikliği değil, o veriye kimsenin bakmaması.
Menü, şirket şemasının kopyası olduğunda
Kurumsal sitelerin menüsü çoğunlukla organizasyon şemasıyla aynı hatları taşır: Kurumsal, İnsan Kaynakları, Muhasebe, Yatırımcı İlişkileri. Şirket içinde bu ayrım iyi çalışır, çünkü herkes hangi işin kimde olduğunu bilir. Ziyaretçi bilmez. Onun aklında departman değil bir iş var: faturasını indirmek, bir ürünün teknik dökümanını bulmak, sözleşmesini iptal etmek.
Bir iş iki departmanın arasına düştüğünde menüde karşılığı hiç olmaz. Fatura muhasebeye aittir, kullanıcı onu hesabının altında arar. Buradaki sınav basit: ziyaretçilerin siteye geliş sebebi olan on işi yazın, her birini iki tıkla bulmayı deneyin. Bir işi bulmak için şirketin hangi biriminin o işin sahibi olduğunu bilmek gerekiyorsa, yapı ziyaretçi için değil kendi iç yazışması için kurulmuş.
Arama kayıtları, elinizdeki en ucuz veri
Site içi aramanın sorgu kaydı, gerçek kullanıcıların kendi kelimeleriyle ne istediğini yazdığı bir listedir. İki yere bakmak yeter: en sık aranan terimler ve sonuç dönmeyen aramalar. İlki menüde üst sıraya çıkması gerekenleri söyler. İkincisi ya eksik bir içeriği ya da içeriğe kullanıcının hiç kullanmadığı bir isim verdiğinizi.
Bir kurumsal sitede arama kayıtlarını açtığımızda listenin başında fatura vardı, oysa menünün hiçbir yerinde o kelime geçmiyordu.
Kayıt tutulmuyorsa ikinci en ucuz veri destek hattıdır. Aynı soru haftada beş kez geliyorsa yapılacak şey cevabı bir sayfaya yazmak değil, var olan sayfayı bulunabilir hale getirmektir; çoğu kurumda o sayfa zaten vardır ve kimse ona ulaşamaz.
Test, yapı taşa dönüşmeden önce
Kullanıcı testinin atlanma sebebi genelde bütçe değil, sıra. Test lansmandan hemen önce akla geldiğinde bulgular en pahalı anda gelir: kategori ağacı CMS'e girilmiş, URL yapısı kurulmuş, menü şablonları yazılmıştır. O noktada tek bir başlığı taşımak yönlendirme tablosu, kırılan dış bağlantılar ve yeniden indeksleme demektir.
Oysa bilgi mimarisi, tek satır kod yazılmadan kağıt üzerinde sınanabilir. Başlıkları kartlara yazın, beş kişiye gruplatın, sonra o gruplar üzerinden on işi bulmalarını isteyin. Beş kişi aynı işte aynı yanlış dala sapıyorsa isimlendirme hatalıdır ve düzeltmenin maliyeti o gün sıfırdır.
Hız da bir kullanılabilirlik sorunu
Yavaş sayfa altyapı meselesi gibi görünür, ziyaretçi açısından bulunamayan içerikten farkı yoktur. Kurumsal sitelerde ağırlığın kaynağı genelde iki kalemdir: sıkıştırılmamış görseller ve her sayfaya yüklenen üçüncü parti betikler. Canlı destek widget'ı, etiket yöneticisi ve üç ayrı analitik kodu yan yana durduğunda, arayüzde kazandığınız her şeyi geri verirsiniz.
Mobilde durum daha sert, çünkü dar ekran yapıdaki derinliği gizlemez. Masaüstünde açılır menüyle tek bakışta görünen dört kademe, telefonda dört ayrı dokunuşa dönüşür.
Hangi sırayla düzeltilir
Önce isimlendirme, sonra yapı, sonra hız. Görsel yenileme en sona kalır. Ters sırada yapıldığında olan şudur: yeni tema yayına girer, ziyaretçi faturasını hâlâ bulamaz, bu kez kimse sebebini tasarımda aramaz.