Sonuç Odaklı Arayüzler ve WYSIWYG'nin Sınırları
WYSIWYG bir söz verir: ekranda ne görüyorsan çıktıda onu alırsın. Sonuç odaklı arayüz sözü tersine çevirir, önce olası çıktıları gösterir, kullanıcıya seçtirir. İkisi birbirinin rakibi değil, aynı problemin iki ucundan tutuyor. Hangisinin nerede işe yaradığını ayırmadan ikisini de yanlış yere koyarsınız.
WYSIWYG'nin tıkandığı yer komut sayısı değil
Görsel arayüzler kullanıcıyı biçimlendirme dilinden kurtardı; kimse bir metni kalınlaştırmak için etiket yazmak zorunda kalmadı. Sonra uygulamalar büyüdü ve alışıldık teşhis geldi: komutlar menülerin içine gömüldü, kullanıcı aradığını bulamıyor.
Bu teşhis eksik. Sıkıntı komutların çokluğu değil, komutların birleşimsel olması. Yazı tipi, punto, renk ve hizalamadan oluşan dört ayarın her biri yalnızca beş değer alsa ortaya 625 farklı görünüm çıkar. Kullanıcı bu 625 sonucun hangisini istediğini komut adlarına bakarak kestiremez, çünkü komut adı sonucu göstermez. Menüyü düzenlemek bu boşluğu kapatmaz.
Galeri de bir menüdür
Sonuç odaklı arayüz tam burada devreye girer. Kombinasyon uzayından örnekler alır, pişmiş halleriyle yan yana dizer. Kullanıcı komutu hatırlamaz, sonucu tanır. Kazanç budur.
Ama konuyu anlatan metinlerin çoğu bir sınırı atlıyor: galeri kalabalığı ortadan kaldırmaz, başka yere taşır. 625 kombinasyonun 20'sini gösteren bir galeri uzayın yüzde üçünü kapsar, gerisi ya erişilemez kalır ya da yine ayar panelinden geçer. Galeriyi 60 öğeye çıkardığınızda kullanıcı yine tarama yapıyor, sadece etiket yerine küçük resim tarıyor. Yani galeriyi büyütmek çözüm değil; galeriyi iyi seçmek çözüm. Yirmi iyi seçilmiş varyasyon, altmış gelişigüzel varyasyondan daha kullanışlıdır.
Canlı önizlemenin bedeli uygulamada ödenir
Galerinin işe yaraması için seçimin sonucu seçim anında görünmeli. Fareyle üzerinden geçince belgenin o hale bürünmesi, sonuç odaklı yaklaşımın süsü değil çalışma koşulu. Sorun şu ki bu koşulun karşılığı hesaplama maliyetidir ve fatura arayüz tasarımcısına değil, uygulayan tarafa çıkar.
Bir içerik düzenleyicide bu galeriyi gerçek çıktıyı üreterek kurmuştuk; her fareyle geçişte belge baştan boyandığı için galeride gezinmek imkânsız hale gelmişti, önizlemeleri açılışta bir kez üretip saklamadan sorun kapanmadı. Ölçüt basit: geçişin tepkisi bir kare süresinin, yani 16 milisaniyenin içinde kalmalı. Kalmıyorsa galeri kullanıcıya sonucu göstermez, beklemeyi gösterir.
Geri alma yoksa kimse denemez
Sonuç odaklı arayüz kullanıcının denemesine bel bağlar. Deneme davranışını üreten şey de geri alma güvencesidir. Geri alma zayıfsa kullanıcı galeriye dokunmaz, en muhafazakâr seçeneği alıp geçer ve arayüzün bütün vaadi süse dönüşür. Galeri tasarlamadan önce geri alma yığınının o galerideki her seçimi tek adımda geri sardığından emin olun.
Nerede galeri, nerede komut
Galeri keşif işlerinde ve tek seferlik kararlarda üstün: kullanıcı ne istediğini tarif edemiyor ama gördüğünde tanıyorsa doğru araç odur. Tekrarlanan ve hassas işlerde ise parametreli komut hep daha iyi kalır. 12 punto isteyen birine "büyük, orta, küçük" sunmak yardım değil engeldir.
İyi kurulmuş arayüz ikisini katmanlar: galeri giriş kapısı olur, altında tam denetim durur. Boş ekran korkusuna karşı hazır bir başlangıç sunmak da işe yarar, ama bedeli tekdüzeliktir. Aynı şablon galerisinden çıkan yüz sitenin birbirine benzemesi kullanıcının yeteneksizliği değil, tasarım kararının doğal sonucu. Galeriyi kurarken çıkışın nereye açıldığını da tasarlayın; sonuç odaklı arayüzün asıl testi ilk seçim değil, o seçimden sonra kullanıcının kendi yoluna sapabilmesidir.