Tasarım Sisteminde İçerik Standartları: Neyi Kurala Bağlamalı?

İçerik standardı, bir tasarım sisteminde en kolay yazılan, en zor uygulatılan parçadır. Renk token'ını kodda zorlayabilirsin ama "butonlarda net dil kullan" cümlesini hiçbir linter denetlemez. Bu yazı hangi içerik kurallarının gerçekten işlediğini, hangilerinin dokümanda süs kaldığını ayırıyor.

Standart ile stil rehberi aynı şey değil

Bir kuralın standart sayılması için denetlenebilir olması gerekir: iki kişi aynı metne baksın, kurala uyup uymadığında anlaşsınlar. "Buton metni fiille başlar" böyle bir kuraldır. "Dilimiz sıcak ve güven verici olsun" değildir. Kötü bir istek olduğu için değil, kimse ona bakıp karar veremediği için.

İkisini aynı belgede aynı başlık altında toplamak belgenin tamamının ağırlığını düşürür. Denetlenemeyen maddelerle dolmuş bir standart metnini ekip birkaç sprint sonra tartışmaya kapalı bir referans olarak değil, göz ucuyla bakılan bir öneri listesi olarak görmeye başlar. Üslup tercihlerini ayrı bir bölüme al, örnekle anlat, kural kılığında yazma.

Önce en çok kırıldığı yerden

Global bir içerik standardını baştan uca yazmaya çalışmak, yazmayı hiç bitirmemenin en yaygın yolu. Ekibin aynı tartışmayı tekrar tekrar yaptığı yeri bul, oradan başla. Çoğu üründe bu yer hata mesajlarıdır: kullanıcının zaten tıkandığı, metnin işe yaramadığı anda maliyetin en yüksek olduğu nokta.

Hata mesajı standardı için iki madde çoğu zaman yeter. Ne olduğu teknik değil kullanıcı diliyle söylenir, ardından ne yapılacağı yazılır. "Bir hata oluştu" ikisini de yapmadığı için silinir. Bu iki maddeyi yazmak yarım gün sürer, üslup bölümünü yazmak üç hafta; hangisinin önce geldiği belli.

Buton metninde "kısa olsun" yetmez

Bileşen bazlı standartların en sık maddesi budur ve genellikle kendi içinde çelişir: aynı cümlede "kısa ve eylem odaklı" denir, arkasından beş yedi kelimelik bir sınır verilir. Beş kelime buton etiketi değil, kısa bir cümledir. Gerçek arayüzlerde çalışan etiketler bir ile üç kelime arasında: "Kaydet", "Değişiklikleri kaydet", "Aboneliği iptal et".

Kelime sayısı zaten yanlış birim. Düzen kelimede değil pikselde bozulur ve Türkçede tek kelime uzayabildiği için iki kelimelik etiket üç kelimelik etiketten geniş çıkabilir. Sınırı karakterle koy, sonra da dokümanda bırakma: etiket metinleri bir sözlük dosyasından geliyorsa uzunluk kontrolünü testlere bağla, çeviri eklenince kırılan yeri sen değil CI söylesin (stil rehberini PDF olarak dağıtmayı zaman kaybı buluyorum, kimse ikinci sürümü açmıyor).

Etiket, ipucu metninin yerini tutmaz

Aynı mantık form alanlarında geçerli. Placeholder etiket yerine kullanılamaz; kullanıcı yazmaya başlayınca kaybolur, ekran okuyucu senaryolarının bir kısmında hiç okunmaz. "Her alan kalıcı bir etikete sahiptir" maddesi, üslupla ilgili on maddeden daha fazla iş görür ve denetlenmesi de kolaydır.

Maliyet yazmakta değil, geriye dönük uygulatmakta

Yeni bir madde yazdığın anda bir borç oluşur: o maddeye uymayan mevcut ekranlar. Standardı yayına almak neredeyse bedava, arşivi ona uydurmak proje büyüklüğünde bir iş. Bu yüzden her maddenin yanına kapsamını yaz: bundan sonra üretilen metinler mi, yoksa tüm ürün mü? Kapsam yazılmadığında madde kağıt üzerinde geçerli, pratikte geçersiz olur.

Denetim de takvime bağlanmadan yürümez. Bileşen envanterinden çekilmiş bir liste üzerinden ilerlemek, "ara ara gözden geçirelim" niyetinden çok daha iyi sonuç verir.

Ölçmede dürüst olmak

Revizyon taleplerinin sayısı, aynı metin üzerinde dönen yorum turları, belirli bir ekrana gelen destek talepleri: bunlar sayılabilir ve standart değiştiğinde hareket eder. Marka sadakati ya da genel kullanıcı memnuniyeti sayılabilir görünür, ama içerik standardına bağlanamaz; aradaki neden sonuç zinciri bunu taşımayacak kadar uzun.

Standardın işe yaradığını göstermek istiyorsan basit bir ölçümle başla: bir metnin ilk hâlinden yayına kadar kaç kişinin elinden geçtiğini ve kaç tur döndüğünü say. Üç ay sonra aynı ölçümü tekrarla. Sayı düşmüyorsa yazdığın şey standart değil, dokümantasyon.