Uzaktan Kullanılabilirlik Testi: Hangi Yöntemi Ne Zaman Seçmeli

Uzaktan testte zor olan araç seçimi değil. Zor olan, sorduğunuz soruya göre moderatörlü ile moderatörsüz arasında doğru tercihi yapmak ve sonucu tartışmaya kapalı bir kritere bağlamak. Yanlış tercih, elinizde saatlerce izlenmemiş kayıt ve hiçbir karara dönüşmeyen bir bulgu listesi bırakır.

Hangisi ne zaman

Moderatörlü oturum, kullanıcının neden öyle yaptığını öğrenmek istediğinizde doğru araçtır. Yeni bir akış, yarım bir prototip, kullanıcının daha önce hiç görmediği bir kavram: bunların hepsinde ara soru sorabilmek testin kendisidir. Beş ila sekiz oturumdan sonra aynı problemleri duymaya başlarsınız, katılımcı sayısını büyütmenin getirisi hızla düşer.

Moderatörsüz test ise doğrulama aracıdır. Hipoteziniz zaten varsa, örneğin kullanıcıların filtreyi listenin üstünde aradığını düşünüyorsanız, otuz kişiye aynı görevi verip oranı görürsünüz. Ama tanımadığınız bir problemi moderatörsüz testle bulmayı beklemeyin. Kullanıcı takıldığında kimse ona ne düşündüğünü soramaz, geriye yalnızca takıldığı süre kalır.

Ölçtüğünüz şeyin sistemde karşılığı olmalı

Görev başarısını moderatörün izlenimine bağlamam. “Kullanıcı görevi tamamladı” cümlesi, tamamlanmanın karşılığı önceden yazılmadıysa iki gözlemcide iki farklı sonuç verir, üstelik ikisi de kendi içinde tutarlıdır.

Kriteri sistemde izi olan bir olaya bağlayın: sipariş kaydının oluşması, belirli bir adrese ulaşılması, formun sunucuya gitmesi. Bunu bir cümleyle yazamıyorsanız görev yeterince dar değildir, önce görevi bölün. Süre ölçümü de aynı yere bakar. Başlangıç ve bitiş olayları belirli değilse ortaya çıkan saniyeler karşılaştırılabilir sayı olmaz, sadece sayı görüntüsü verir.

Görev yazımı işin yarısı

Görev metnine arayüzdeki kelimeyi koymayın. “Filtre butonuna tıklayıp kırmızı montları listeleyin” diye yazarsanız, kullanıcının o butonu bulup bulamayacağını bir daha asla öğrenemezsiniz. Bunun yerine hedefi tarif edin: kırmızı, 40 beden bir mont bulup sepete eklemek.

Görevleri de birbirine zincirlemeyin. Altı adımlık tek bir senaryoda ikinci adımda takılan kullanıcı kalan dördünü hiç görmez, o dört adım hakkında veriniz olmaz. Kısa ve birbirinden bağımsız görevler, aynı oturumdan çok daha fazla bilgi çıkarır.

Araçlar

• UserTesting: hem moderatörlü hem moderatörsüz çalışmalar, hazır katılımcı havuzuyla birlikte.
• Lookback: video ve ekran paylaşımı ağırlıklı, moderatörlü oturumlarda rahat.
• Optimal Workshop: kart sıralama ve ağaç testi gibi bilgi mimarisi çalışmaları için.
• Zoom veya Google Meet: kendi katılımcınızı bulduğunuz moderatörlü testlerde yeterli, kayıt iznini yazılı almayı atlamayın.

Araç kararı listenin göründüğü kadar belirleyici değil. Katılımcıyı nereden bulacağınız ve kayıtları kimin izleyeceği, hangi platformu seçtiğinizden daha çok iş çıkarır.

Asıl maliyet analizde

Moderatörsüz testin ucuz olduğu söylenir. Doğru olan kısmı katılımcı başına maliyet. Otuz kişilik bir çalışmada her oturum 15 dakika sürüyorsa elinizde 7,5 saatlik ham kayıt birikir; not almak, kesitleri işaretlemek ve tekrar eden problemleri saymakla bu süre rahatça ikiye katlanır. Maliyet ortadan kalkmaz, sahadan masaya taşınır.

Katılımcı sayısını izlemeye ayırabileceğiniz saate göre belirleyin. İzlenmemiş yirmi kayıt, izlenmiş sekiz kayıttan daha az bilgi taşır.

Kısa karar kuralı

Sorunuz “neden” ile başlıyorsa moderatörlü test yapın. “Kaçta kaçı” ile başlıyorsa moderatörsüz. Prototip yarımsa moderatörlü, başka seçenek yok. Ölçmek istediğiniz şeyin sistemde bir karşılığı yoksa henüz ikisi de sırasını beklesin, önce o kriteri tanımlayın.