Navigasyon Ne Zaman Okunur: Menü, Breadcrumb ve Lokal Bağlantılar

Ziyaretçi sayfaya geldiğinde önce içeriğe bakar, menüye değil. Buradan "menü gereksiz" sonucu çıkarmak kolay ama yanlış: menü ilk okumada değil, sayfa beklentiyi karşılamadığında devreye giriyor. Yani navigasyonun işi ilgi çekmek değil, kullanıcı yanlış yere düştüğünü anladığı anda hazır olmak.

Menü ne zaman okunur?

Sayfaya giren kişi başlığı, ilk paragrafı, varsa fiyatı ya da formu tarar. Menüye göz atması için önce bir hayal kırıklığı gerekiyor: aradığı burada yok, ya da burada ama eksik. Menü o anın kurtarma halatı.

Peki bu doğruysa, menüyü ana içerikle dikkat yarışına sokmanın anlamı ne? Renk, boyut, sabitlenmiş konum derken menüyü ekranın merkezine taşıyan tasarımlar, aslında hiç kimsenin ilk on saniyede bakmadığı bir alan için yer harcıyor. Ters tarafta da başka bir tuzak var: menüyü tamamen gizleyen, üç çizgiye sıkıştırıp masaüstünde bile açtırmayan arayüzler, kurtarma halatını görünmez yapıyor.

Üç düzey, üç ayrı soru

Navigasyonu tek bir şey gibi konuşmak karışıklık yaratıyor. Aslında üç ayrı işi olan üç ayrı katman var ve her biri kullanıcının farklı bir sorusuna cevap veriyor.

• Global menü: "Bu site bana başka ne sunuyor?"
• Yapısal bağlantılar (breadcrumb, üst kategori): "Ben tam olarak neredeyim?"
• Lokal bağlantılar (ilgili içerik, benzer ürün): "Buradan mantıklı bir sonraki adım ne?"

Bu üçünü karıştırmak, kaynak metinlerde sık rastlanan bir çelişkiyi doğuruyor: aynı yazı hem "menüyü sadeleştir, her sayfada her bölüme link verme" diyor hem de "ilgili içerik bağlantılarını çoğalt" diyor. İkisi de doğru, çünkü farklı katmanlardan bahsediyorlar. Global menüde her ek madde geri kalanların payını düşürür; lokal bağlantıda ise seçim zaten bağlamla daraltılmıştır, sayfanın konusuyla ilgisi olan üç bağlantı, konusuyla ilgisiz üç bağlantıdan bambaşka bir şeydir.

Breadcrumb menünün yerini tutmaz

Arama motorundan gelen ziyaretçi sitenin ortasına düşer. Ana sayfayı görmemiştir, hiyerarşiyi bilmez. Breadcrumb bu kişiye bulunduğu yeri ve bir üst düzeyi gösterir, bunu global menü yapamaz çünkü menü konumdan bağımsızdır, herkese aynı şeyi söyler.

Mega menüyü site içi aramanın yerine koymam. Menü sitenin ne sunduğunu gösterir, arama kullanıcının ne aradığını sorar; katalog büyüdükçe ikincisi kaçınılmaz hale gelir ve altmış maddelik açılır panel bunu geciktirmekten başka işe yaramaz.

Mobilde neyi feda ediyorsunuz

Küçük ekranda sıralama zorunlu. Global menü hamburgerin arkasına geçebilir, çünkü zaten ihtiyaç anında aranan bir şey. Breadcrumb'ı gizlemek ise daha pahalı: arama motorundan gelen trafiğin büyük kısmı mobilde ve konumunu bilmeyen kullanıcı tam olarak orada duruyor. Uzun yolları kısaltın, ilk maddeleri üç noktaya indirin, ama son iki basamağı görünür bırakın.

Dokunma hedefi meselesi de burada bitmiyor. Yan yana dizilmiş kategori bağlantıları masaüstünde rahat tıklanırken mobilde birbirine yapışır; aralarına dikey boşluk koymak, yazı tipini küçültmekten daha çok işe yarar.

Bunu ölçmek zor değil

Yukarıdaki iddia ("menü ilk anda değil, sonra kullanılır") test edilebilir bir iddia ve testi de basit. Menü tıklamalarını, sayfaya giriş anından itibaren geçen süreye göre gruplayın: ilk 5 saniye, 5-30 saniye, sonrası. Dağılım ilk kovada yığılıyorsa kullanıcılar sayfaya bakmadan menüye gidiyordur, bu da sayfanın vaadini karşılamadığı anlamına gelir. Ağırlık ikinci ve üçüncü kovadaysa menü tasarlandığı işi yapıyordur.

Aynı veriyi giriş sayfası kırılımıyla da bakın. Belirli bir kategori sayfasından çıkan menü tıklamaları anormal yüksekse sorun menüde değil, o kategori sayfasında. Navigasyonu düzeltmeye çalışırken aslında yanlış eşleşen bir arama sonucunu düzeltmeniz gerekiyor olabilir.