iOS 7 ve Flat Tasarım: Düzleşen Arayüzde Kaybolan İşaretler

iOS 7 skeuomorfizmi bir gecede sildi ve arayüz düzleşti. Tartışma o gün "güzel mi çirkin mi" ekseninde döndü, oysa asıl mesele estetik değildi: gölge ve kabartma sadece süs taşımıyordu, aynı zamanda "buraya dokunulur" bilgisini taşıyordu. Süs gidince bilgi de gitti, ve bu ikisi ayrı ayrı geri getirilmek zorunda kaldı.

Kaybolan şey derinlik değil, işaretti

Kabartmalı buton, dokunulabilirliğini biçimiyle söyler. Düz bir yüzeyde aynı bilgiyi taşımak için elinizde daha az kanal kalır: renk, konum, tipografi ağırlığı, bir de bolca boşluk. iOS 7 sonrası yaygınlaşan çözüm çoğunlukla renk oldu, tıklanabilir olan mavi yazıldı.

Tıklanabilirliği yalnızca renkle işaretlemeyi, kenarlık veya dolgu ile işaretlemekten belirgin biçimde zayıf bulurum. Rengin iki açığı var: kırmızı yeşil ayrımı yapamayan bir kullanıcı için bilgi hiç ulaşmıyor, ve renk ancak çevresindeki metin siyahken anlam taşıyor. Başlıkların da renkli olduğu bir ekranda mavi artık "tıkla" demiyor, sadece "burası başka" diyor. Kenarlık bu iki durumda da ayakta kalır.

Peki gölge tamamen mi gitti? Gitmedi. On yıl içinde ince gölgeler, hafif dolgular ve buton çerçeveleri sessizce geri döndü. Materyal tasarımın yükseklik kavramı da aynı boşluğu kapatma girişimiydi. Yani sektör düzlüğü savunmayı sürdürürken, pratikte kaybettiği işaretleri tek tek geri satın aldı.

Aynı şey hem kazanç hem kayıp diye sayılıyor

Flat tasarımın lehine yazılan maddelerin başında "daha fazla ekran alanı, çünkü kontroller gizleniyor" gelir. Aleyhine yazılanların başında ise "kullanıcı kontrolleri bulamıyor" gelir. İkisi aynı hamlenin iki ucu. Kontrolü gizlemek alan kazandırır ve keşfedilebilirliği düşürür, bunlar iki ayrı özellik değil, tek bir takasın iki tarafı.

Takası kabul edip etmemeye karar vermenin ölçütü de bellidir: o kontrol kaç kere kullanılıyor. Günde onlarca kez kullanılan bir işlevi gizlemek kullanıcının hafızasına yaslanır ve bu genelde çalışır. Ayda bir kullanılan bir işlevi gizlerseniz o işlev fiilen yok olur, çünkü kimse bir yılda bir kez lazım olacak jesti hatırlamaz.

Kenar hareketleri: tasarım kararı, uygulama faturası

iOS 7 ekran kenarlarına ve dikey sürüklemeye sistem işlevleri bağladı: yukarıdan aşağı arama, aşağıdan yukarı kontrol merkezi, soldan sağa geri. Uygulama içinde yatay kaydırılan bir galeri varsa, kullanıcının parmağı ile sistemin yorumu çakışır. Kullanıcı ürün fotoğraflarını gezdiğini sanır, uygulama kapanır.

Bu çakışmanın maliyeti tasarım tarafında bir cümle, uygulama tarafında gerçek iştir. Jest önceliklerini elle ayırmak, kenardan başlayan dokunuşları ayrı ele almak, web tarafında yatay kaydırma alanlarının davranışını ayrıca tanımlamak gerekir. Sonuç genellikle şudur: kenardan 20 piksel içeride başlayan bir taşıyıcı, bir de kaydırma yerine görünür ok düğmesi. Görünür düğme burada gerileme değil, çakışmanın tek ucuz çözümü.

Kenara atanan bir jesti, ekranın ortasındaki görünür bir kontrolden daha az güvenilir bulurum. Jest hızlıdır ama yalnızca bilen için vardır ve sistemle yarışır; düğme yavaştır ama herkes için aynı şeyi yapar.

Okunabilirlik iddiası ve Apple'ın kendi geri adımı

Flat tasarım savunusunda sık geçen bir madde, büyük ve net tipografinin okunabilirliği artırdığıdır. iOS 7'nin ilk sürümünde olan tam tersiydi: ince ağırlıklı yazı tipi ve düşük kontrastlı gri metin, özellikle küçük punto ve parlak ışıkta okunmayı zorlaştırdı. Apple bu eleştiriyi kabul etti ve erişilebilirlik ayarlarına Kalın Metin ile Kontrastı Artır seçeneklerini ekledi.

Buradan çıkan ders, ayarın kendisinden daha ilginç. Bir tasarım kararı erişilebilirlik ayarıyla telafi ediliyorsa, o karar varsayılan halinde bir grup kullanıcıyı dışarıda bırakıyor demektir. Anahtarı bulan kullanıcı kurtulur, bulmayan kalır, ve anahtarı bulmayan çoğunluktur.

Bugüne kalan

Flat tasarım tartışması kapandı sayılır, çünkü kazanan taraf saf haliyle kazanmadı. Bugün yaygın olan arayüzler düz yüzeyleri koruyor ama tıklanabilir olanı çerçeveyle, dolguyla veya hafif yükseklikle yeniden işaretliyor. On yıl önce ideoloji olan şey artık bir varsayılan görünüm tercihi.

Kalıcı olan soru şu: bir öğenin ne yaptığını kullanıcı, dokunmadan önce bilebiliyor mu? Bunun cevabı gölgeyle de verilebilir, kenarlıkla da, etiketle de. Verilmediğinde arayüz sade görünür ve sınanmaya kalkışılana kadar da öyle kalır.