Web Sitesi Özelleştirmesi: Hangi Ayar Kalsın, Hangisi Gitsin
Bir siteye özelleştirme ayarı eklemek kolay iş gibi görünür: bir onay kutusu, bir tercih kaydı, bitti. Asıl yük sonra geliyor. O ayarın her değeri, test edilmesi, taşınması ve yıllarca desteklenmesi gereken ayrı bir durum demek. Hangi ayarın buna değdiğine baştan karar vermek, panelin tasarımından daha belirleyici.
Ayar eklemeden önce varsayılanı düzelt
Kullanıcıların büyük kısmı hiçbir ayara dokunmaz. Yeni bir seçenek düşünürken ilk soru şu olmalı: bu ayarın doğru varsayılanı ne? Cevap netse ayara gerek kalmıyor, varsayılanı değiştirip geçersin. Cevap netleşmiyorsa ayarı eklemek kararı kullanıcıya devretmek olur. Bazen doğru hamle budur, ama kendi kararsızlığını ürün yüzeyine taşıdığını bilerek yap.
Pratik ölçüt: bir seçeneği kullanan oran çok düşükse ve kullanmayanlar için deneyim hiç bozulmuyorsa, o seçenek panelden çıkar. Ölçmek için gelişmiş bir altyapı da gerekmiyor, tercihin kaydedildiği yerde bir sayaç yeter.
Her ayarın bakım maliyeti var
İki durumlu beş ayar 32 kombinasyon üretir, on ayar 1024. Kimse bunların hepsini test etmez; zaten sorun test değil, destek. Bir hata raporu geldiğinde kullanıcının hangi kombinasyonda olduğunu bilmen gerekir, yoksa ekrandaki bozukluğu kendi makinende üretemezsin. Ayarları birbirinden bağımsız tutmak bu yükü hafifletir; birbirine bağlı ayarlar, mesela yoğun görünümün yalnızca koyu temada çalışması, matrisi iyice sertleştirir (özelleştirme panellerinin çoğunun tam burada çöktüğünü düşünüyorum).
Tercihi nerede sakladığın da aynı hesaba giriyor. Yalnızca tarayıcıda tutulan bir tercih, kullanıcı telefona geçtiğinde kaybolur ve karşına "ayarlarım sıfırlandı" diye geri döner. Hesaba bağlamayacaksan bunu kullanıcıya açıkça söyle, sessizce unutmak güven kaybettiriyor.
Görünürlük ile rahat bırakmak aynı anda olmaz
"Özelleştirme seçeneğini göz önünde tut" ve "kullanıcıyı ayarlarla yorma" tavsiyeleri sık sık yan yana verilir, oysa biri diğerini bozar. Ayrımı zamanlama kuruyor: ayar, kullanıcının ona ihtiyaç duyduğu anın yanında durmalı. Yazı boyutu seçeneği metnin yanında işe yarar, karşılama ekranında değil. Dil seçimi tam tersi, ilk saniyede gerekir ve sonra neredeyse hiç.
Açılışta sorulan soru sayısını ikiyle sınırlamak iyi bir kural. Üçüncü soruda kullanıcı artık siteyi değil formu kullanıyor.
Geri almayı ucuzlat
Tercihler zamanla değişir, denemeyle de değişir. Kullanıcı bir temayı seçip beğenmediğinde eski haline dönmesi tek adım olmalı. Sıfırlama yolu olmayan bir panel insanı ayar denemekten büsbütün vazgeçirir, çünkü her seçim kalıcı bir risk gibi görünür. Değişikliğin etkisini anında göstermek de aynı işi görüyor; kaydet, sayfayı yenile, bak gibi bir döngü deneme isteğini bitirir.
Özelleştirme, iyi kurulmuş bir varsayılanın üstüne gelen esneklik olduğunda işliyor. Kötü varsayılanın üstünü örtmek için konulduğunda, kullanıcıya iş yükü devretmekten başka bir şey yapmıyor.