Link Metni Bir Vaattir: Etiket ile Hedef Sayfa Uyumu

Bir bağlantının metni, tıklayan kişiye verilmiş sözdür. "Fiyat bilgileri" yazan link fiyat göstermiyorsa ortada teknik bir hata yok, tutulmamış bir söz var. Arayüze duyulan güven de bu küçük sözlerin toplamından çıkar, başka bir yerden değil.

Etiket ile hedef sayfa arasındaki mesafe

Kullanıcı bir linke tıkladığında sayfanın açılışında, kaydırmadan, ikinci bir tıklama gerekmeden vaat edilen şeyi görmeli. Başlık linkteki ifadeyle aynı kelimeleri taşımalı; form vaat ediliyorsa formun ilk alanı, liste vaat ediliyorsa listenin ilk satırları ekranda olmalı. Bunlardan biri eksikse sorun sayfanın tasarımında değil, etiketin fazla söz vermesindedir. Etiketi daraltmak, sayfayı büyütmekten her zaman ucuzdur.

"Daha fazla bilgi" neden ucuz bir çözüm

Ekran okuyucu kullananların büyük kısmı sayfayı baştan sona dinlemez. VoiceOver'da Rotor, NVDA'da Element List ile sayfadaki bağlantıların listesini çıkarır ve o listede gezinir. Liste, linkleri çevresindeki cümleden koparır. Geriye on iki tane "Daha fazla bilgi" satırı kalır ve hiçbiri diğerinden ayırt edilemez.

Burada erişilebilirlik ölçütlerinin ne dediğini karıştırmamak gerekiyor. WCAG 2.4.4 Link Purpose (In Context) A seviyesindedir ve bağlantının amacının çevresindeki cümleden, paragraftan ya da tablo hücresinden anlaşılmasına izin verir. Linkin tek başına anlaşılır olmasını isteyen 2.4.9 ise AAA seviyesidir. Yani "her link kendi başına anlam taşımalı" kuralı, çoğu sitenin hedeflediği uyum seviyesinin üstünde bir taleptir. Yine de uygulanmaya değer, çünkü link listesi modu bağlamı zaten siliyor.

Link metnini düzeltmeyi, linke title ya da aria-label eklemekten daha güvenilir bulurum. title dokunmatik ekranda hiç görünmez ve klavyeyle gezinende de çıkmaz. aria-label görünen metinden farklı bir şey söylediğinde ise sesli komut kullanan kişi ekranda okuduğu kelimeyi söyler ve komut tutmaz. Görünen metni doğru yazarsan üçüne de ihtiyacın kalmaz.

Vaadin sessizce bozulduğu yerler

Güveni en hızlı yıkan üç kalıp şunlar:

• "Formu doldurun" diyen butonun önce kayıt ya da giriş duvarına götürmesi
• "Fiyatlar" linkinin fiyat yerine teklif isteme formuna açılması
• Menüdeki başlıkla açılan sayfanın başlığının tutmaması, kullanıcının doğru yerde olup olmadığını anlayamaması

Üçünün ortak yanı, hiçbirinin hata olarak raporlanmaması. Kırık link taramasını derleme adımına koyarsın, 404 verenleri yakalar, iş biter. Ama bu üç durumda sunucu 200 döner, sayfa açılır, log temizdir. Vaadin tutulup tutulmadığını anlayan tek şey içeriği okuyan insandır, o yüzden bu kontrol yayın öncesi gözden geçirmede kalır, otomatikleştirilemez.

Canonical ve site haritası bu sorunun çözümü değil

Bağlantı güveni anlatılırken araya canonical etiketi ve sitemap.xml sıkıştırılıyor. İkisi de tarayıcı robotlarına bakar: hangi URL'nin asıl olduğunu, hangi sayfaların var olduğunu söylerler. Yanlış etiketlenmiş bir linki düzeltmezler. Canonical'ı kusursuz kurulmuş bir sitede "Daha fazla" linki pekâlâ alakasız bir sayfaya gidiyor olabilir. Teknik SEO ile etiket dürüstlüğü ayrı iki iştir, biri diğerinin yerine geçmez.

Tıklama sayısı bunu ölçmez

Yanıltıcı bir link genelde iyi tıklanır, çünkü fazla söz veren metin daha çekicidir. Tıklama oranına bakarsan o linki başarılı sayarsın. Bakman gereken tıklamadan sonrası: hedef sayfada geçirilen süre ve geri tuşuna basılma oranı. Belirli bir linkten gelenlerin çoğu birkaç saniye içinde geri dönüyorsa etiket yalan söylüyor demektir. Bunu ölçmek için ayrı bir araç gerekmez, linke kaynak parametresi eklemek yeterli.