Arayüzde Tanıma ve Hatırlama: Görünürlüğün Nerede Ters Döndüğü

Arayüzde bir komutu görüp tanımak, hatırlayıp aramaktan ucuzdur. Menü, ikon ve etiketin görünür tutulmasının sebebi bu. Ama tercihin bir sınırı var: seçenek sayısı büyüdükçe tanımanın maliyeti de büyür, bir noktadan sonra hatırlamak daha hızlı hale gelir.

Tanıma neden ucuz

Tanıma, hafızadan bir şey çekip çıkarmayı gerektirmez. Ekranda duran seçenekle zihindeki niyeti eşleştirirsiniz, o kadar. Hatırlama iki iş birden ister: komutun var olduğunu bilmek ve adını doğru üretmek. İkincisi öğrenilmeden yapılamaz, birincisi ilk kullanımda bile çalışır.

Pratik sonucu şu: bir ekranda yapılabilecek işlerin adı o ekranda yazıyor olmalı. Sadece ikon koymak bunu karşılamaz, çünkü ikonun kendisi de öğrenilmesi gereken bir sembol. Altına iki kelime yazmak sorunu kapatır.

Tanımanın da bir maliyeti var

Görünürlük bedava sanılır, değildir. Ekrandaki seçenek sayısı arttıkça kullanıcı her seferinde listeyi tarar ve tarama süresi seçenek sayısıyla birlikte büyür. Kırk komutu birden gösteren bir araç çubuğunda, günde yirmi kez kullanılan komut için tanıma artık ucuz değil: kullanıcı aynı taramayı her seferinde baştan yapıyor.

Tutarsızlık burada. Zihinsel yükü azaltmak için her şeyi görünür yapın tavsiyesi, seçenek sayısı büyüdüğünde kendi amacını yiyor. Doğru kural görünürlüğü artırmak değil, seçenekleri kullanım sıklığına göre ayırmak: sık kullanılan az sayıda işlem ekranda kalır, geri kalanı aranabilir bir yere iner. Bir menüyü sadeleştirmenin yolu öğeleri küçültmek değil, çoğunu oradan çıkarmaktır.

Yaş ve erişilebilirlik

Kısa süreli hafıza kapasitesi yaşla birlikte düşer, dolayısıyla hatırlamaya dayanan her adım yaşlı kullanıcıda daha pahalıya mal olur. Aynı ilke başka durumlar için de geçerli: dikkati bölünmüş, acele eden ya da küçük ekranda çalışan kullanıcı da hatırlamak zorunda kalmak istemez. Butonları büyük tutmak, kontrastı düşürmemek, formu daha önce girilmiş bilgiyle doldurmak bu yükü doğrudan azaltır.

Hatırlamanın yeri: uzman kullanıcı

Bir işi günde onlarca kez yapan kullanıcı için kısayol menüden hızlıdır ve o kullanıcıyı menüye mahkum etmek onu yavaşlatır. Ama kısayolu tanımlamak yetmiyor, çünkü kimse denemediği bir tuş kombinasyonunu kendiliğinden keşfetmiyor.

Menü öğesinin yanına kısayolunu yazarsın, üç kelimelik iş; kullanıcı komutu tanıyarak bulurken kısayolu da yan gözle öğrenir. Ayrı bir yardım sayfasına koyarsan kimse okumaz.