Özellik Zenginliği ve Kullanıcı Bağlılığı: Neyi Kesmeli

Bir arayüzün kaç özellik taşıyabileceğini tasarımcının zevki değil, kullanıcının o ürüne ayırmaya razı olduğu zaman belirler. Photoshop'un menü kalabalığı kabul görürken aynı yoğunluk bir rezervasyon formunda felakettir. Karar anında sorulacak soru "bu özellik iyi mi" değil, "bunu öğrenmeye kim gönüllü" olmalı.

Bağlılık, özellik bütçesidir

Günde altı saatini aynı üründe geçiren kullanıcı kısayol ezberler, ayar ekranına girer, forumda çözüm arar. Ayda bir uğrayan kullanıcı bunların hiçbirini yapmaz. İkinci ekranı görmeden çıkar ve bir daha da dönmez.

Kural bu kadar yalın: kullanıcının ürüne ayırdığı süre arttıkça taşıyabileceğiniz karmaşıklık artar, azaldıkça tek ekranda tek işi bitirmek dışında hiçbir şey ayakta kalmaz. Profesyonel bir aracın ekran yoğunluğunu kamuya açık bir siteye taşımak, o siteyi zengin yapmaz; terk edilme oranını yükseltir.

Menüye gömmek özelliği ucuzlatmaz

"Gelişmiş özellikleri menünün derinine koy" tavsiyesi yarım doğrudur. Derin menü görsel maliyeti düşürür, bakım maliyetini düşürmez. Kod yolu duruyor, hata yüzeyi duruyor, belgesi duruyor, her sürümde sınanması gereken durum duruyor. Görünürlüğü azaltmak yükü kullanıcıdan alıp ekibin üstüne bırakmaktır, ortadan kaldırmak değil.

İkinci sorun ölçmeyle ilgili. Gizlenen özellik az kullanıldığında bunun sebebini ayırt edemezsiniz: ihtiyaç mı yok, yoksa bulunamıyor mu? İki durumun çözümü zıt olduğu için bu ayrım yapılamadığı sürece özelliğin kaderi askıda kalır. Menüye gömülen özellik çoğu zaman silinmesi gereken özelliğin ertelenmiş hâlidir.

Neyi keseceğine nasıl karar verilir

Tartışmayla değil, kayıtla. Her özelliğe bir olay kaydı bağlayın, üç ay bekleyin, sonra üç rakama bakın:

• Kaç ayrı kullanıcı en az bir kez kullandı?
• Kullananların kaçı ikinci kez döndü?
• O özellik yüzünden kaç destek talebi açıldı?

Birinci sayı düşük, üçüncü sayı yüksekse karar zaten verilmiştir. Bir panelde altı ay boyunca hiç açılmayan toplu düzenleme ekranını kaldırdık, kimse aramadı. Kaldırma kararının en zor tarafı veri değil, o özelliği isteyen kişiye ne söyleneceği.

Kademeli açmanın sınırı

Sadık kullanıcıya zamanla daha fazlasını göstermek işe yarar, ama şartı var: gösterilen şeyin yeni kullanıcının yolunu hiç kesmemesi. Deneyimli kullanıcı için açılan panel, acemi kullanıcının ekranında bir soru işareti olarak duruyorsa kademeli açma değil, sadece ertelenmiş kalabalıktır.

"Basitlik her zaman kazanır" cümlesi de yanlış, çünkü Photoshop örneği onu tek başına çürütüyor. Kazanan basitlik değil, kitlenin ödemeye razı olduğu öğrenme bedeliyle arayüzün istediği bedelin birbirini tutması. Bu ikisi tuttuğunda karmaşık arayüz de sevilir; tutmadığında en sade ekran bile fazla gelir.