Sevilmeyen Tasarım Öğeleri Ne Zaman Haklı Çıkar?
Splash ekran, lightbox, tam sayfa duyuru. Kullanıcının kötü örneklerini gördüğü her öğe, iyi uygulandığında bile aynı refleksle karşılanıyor. Bu refleksi aşmanın yolu öğeyi güzelleştirmek değil, kullanıcının adım hesabını lehine çevirdiğini gösterebilmek.
Önyargı biçime yapışır, niyete değil
Banner körlüğünün işleyişi burada anlaşılmayı hak ediyor. Kullanıcı, sayfadaki bir bloğu okumadan atlarken içeriğine bakmıyor; konumuna, boyutuna ve çerçevesine bakıyor. Sağ üstte duran, kenarlıklı, sayfanın geri kalanından farklı renkte bir kutu, içinde kargo bilgisi de olsa reklam kategorisine düşüyor.
Sonuç şu: sevilmeyen bir öğeyi kullanacaksanız, o öğenin görsel imzasını taşımamanız gerekiyor. Kötü örneklere benzeyen her detay, mesajınızı okunmadan eleyen bir filtre.
Karar için tek soru
Bir kesmenin haklı olup olmadığını anlamanın pratik yolu adım saymak. Öğe, kullanıcının hedefe ulaşmak için atacağı adım sayısını azaltıyor mu, artırıyor mu?
Dil ve ülke seçtiren bir modalı örnek alalım. Modal olmadan kullanıcı sayfayı aşağı kaydırır, alt bilgideki seçiciyi bulur, açar, seçer: dört adım ve arama süresi. Doğru varsayılanı önceden işaretlemiş bir modal bunu tek dokunuşa indirir, üstelik yanlış bölgenin fiyatlarını görme ihtimalini de ortadan kaldırır. Kesme burada hesabı kazanıyor.
Bülten kaydı isteyen bir modal aynı hesabı kaybediyor. Kullanıcının o an yapmak istediği işe hiçbir adım katkısı yok, tam tersine bir kapatma tıklaması ekliyor. Öğe aynı öğe, karar farklı.
Splash ekranın çalıştığı dar alan
Splash ekran, ziyaretçinin sayfaya gelme sebebi tek bir bilgiyse çalışıyor. Butik bir otelin ana sayfasında konumu net bir görselle vermek, gelen kişinin ilk sorusunu daha o soruyu sormadan kapatır. Aynı ekranı marka videosuyla doldurduğunuzda ise sadece içeriğe erişimi geciktirmiş olursunuz.
Bir de teknik sınır var. Arama sonucundan gelen mobil ziyaretçinin karşısına ana içeriği kapatan tam ekran bir katman koymak, Google'ın araya giren geçiş reklamı kurallarına takılıyor. Yaş doğrulaması, çerez izni gibi yasal gereklilikler bunun dışında tutuluyor; pazarlama amaçlı splash ekranlar tutulmuyor. Yani bu öğenin bedeli yalnızca kullanıcı tarafında kalmıyor.
Modalı ucuza ve doğru kurmak
Modalın kötü ünü genellikle içeriğinden değil, davranışından geliyor. Arkadaki sayfa hâlâ kaydırılabiliyorsa, klavye sekmesi arka plandaki bağlantılara kaçıyorsa, Esc tuşu kapatmıyorsa kullanıcı kendini tuzakta hisseder. Ekran okuyucu kullananlar için bu his değil, doğrudan çıkmaz bir durum.
Modal gerektiğinde bunu genelde tarayıcının kendi <dialog> öğesiyle çözerim; showModal() çağrısı odak tuzağını, arka planın etkisizleşmesini ve Esc davranışını hazır getirdiği için bunları elle yazmaya gerek kalmıyor. Üçüncü parti bir modal kütüphanesi kurmadan önce buna bakmakta fayda var.
Geriye içerik tarafındaki üç kural kalıyor: seçenek sayısını azaltın, en olası seçeneği önceden işaretleyin, kapatma yolunu görünür bırakın. Kapatma butonunu gizlemek dönüşümü artırmıyor, sadece geri tuşuna basılmasını hızlandırıyor.
Kararı ölçüye bağlamak
Bu tür bir öğeyi yayına aldıktan sonra bakılacak sayı, öğenin kendi tıklama oranı değil. Modalı kapatıp aynı işi başka yoldan yapan kullanıcıların oranına bakın. O oran yüksekse öğe yardım etmiyor, sadece araya giriyor demektir. Splash ekranda karşılığı, ekranı geçtikten sonra hemen geri dönenlerin payı.
Bir de kaldırma testi işe yarıyor: öğeyi iki hafta kapatın ve hedef eylemin oranını izleyin. Fark yoksa öğe hiç gerekmiyordu, dolayısıyla onu iyileştirmek için harcanan zaman da gerekmiyor.