Kaydırma ile Eylem Tetikleme: Mobilde Nerede İşe Yarar, Nerede Yanıltır

Liste öğesini sola kaydırıp silmek, mobil arayüzlerde iOS Mail'den beri yerleşmiş bir hareket. İşe yarıyor, ama yalnızca belirli koşullarda: eylem sık tekrarlanıyorsa, kullanıcı o eylemin orada olduğunu biliyorsa ve yanlış tetiklendiğinde geri dönüş varsa. Bu üç koşuldan biri eksikse kaydırma, arayüzü sadeleştirmek yerine özelliği görünmez kılar.

Kaydırma sezgisel değil, öğrenilmiş bir hareket

Kaydırma eylemleri hakkında en sık yazılan iki şey birbiriyle çelişiyor: hareketin "sezgisel ve öğrenmesi kolay" olduğu, ve kullanıcıların "hangi öğenin kaydırılabilir olduğunu bilmediği". İkisi aynı anda doğru olamaz. Doğru olan ikincisi.

Kaydırma, ekranda hiçbir iz bırakmayan bir etkileşim. Düğme görünür, menü görünür, kaydırma görünmez. Kullanıcı onu ya başka bir uygulamada öğrenmiştir ya da hiç bilmiyordur. Mail, WhatsApp, Gmail gibi uygulamaları kullanan biri listede sola kaydırmayı dener; bu alışkanlığı taşımayan kullanıcı için özellik yoktur.

Pratik sonucu şu: kaydırmayı tek yol yapma. Aynı eyleme uzun basma menüsünden ya da öğe detayından da erişilsin. Kaydırma hızlı yol olsun, tek yol olmasın.

Keşfedilebilirliği artırmanın işe yarayan yolu

İlk açılışta listenin ilk öğesini bir kez kendiliğinden bir miktar kaydırıp geri bırakmak, eğitim ekranı göstermekten daha etkili. Hareketi tarif etmiyorsun, gösteriyorsun. Bir de şu var: ipucunu her açılışta tekrarlamak sinir bozucu olur, bir defalık göster ve kullanıcı eylemi bir kez tetiklediyse bir daha gösterme.

Hangi eylemler kaydırmaya girer

Kaydırmaya verilecek eylem iki ölçütü birlikte karşılamalı: kullanıcı onu günde birden fazla kez yapıyor olmalı, ve eylem tek adımda bitiyor olmalı. Arşivleme, okundu işaretleme, sessize alma bu tanıma uyar. "Düzenle" uymaz, çünkü kaydırma sonrası bir ekran daha açılır; o durumda kaydırma hiçbir şeyi kısaltmaz, sadece bir dokunuşu başka bir dokunuşla takas eder.

Yıkıcı eylemleri kaydırmaya bağlamak yaygın tavsiye, ama yönü ayırmak şart. Silme ve arşivleme aynı listede farklı yönlere konmalı ve bunların görsel ağırlığı aynı olmamalı. Kırmızı alan silme, nötr renk arşivleme. Aynı listede her iki yöne de yıkıcı eylem koyarsan kullanıcı hangi yöne kaydırdığını hatırlamak zorunda kalır, bu da kaydırmanın sağladığı hızı geri alır.

Bir öğeye ikiden fazla kaydırma eylemi sığdırmak da işlemez. Üç düğme çıktığında kullanıcı parmağını kaldırmadan hangi düğmede durduğunu kestiremez, geri çekmek zorunda kalır. İkide kal.

Onay sormak değil, geri almak

Kaydırıp silme sonrası "Emin misiniz?" diyaloğu çıkarmak, özelliğin varlık sebebini siler. Hareketin tamamı tek parmak hareketiyle bitecekti; diyalog araya girdiğinde iki dokunuş, bir okuma ve bir karar eklenir. Hızlanma diye konan şey yavaşlatan şeye dönüşür.

Onay kutusu yerine ekranın altında beliren geri alma şeridini tercih ederim. Kullanıcı yanlış kaydırdığını zaten kaydırdığı anda anlar, dolayısıyla önceden sorulan soru boşa gider, sonradan verilen çıkış yolu ise tam ihtiyaç anına denk gelir.

Geri almanın maliyeti arayüzde değil, veride

Burada tasarım tarafında kolay görünen şeyin uygulama tarafında bir bedeli var. Geri alma şeridi varsa silme isteğini hemen sunucuya gönderemezsin. Kaydı yerelde "silinmiş gibi" göstermen, gerçek isteği birkaç saniye bekletmen ve kullanıcı geri alırsa iptal etmen gerekir. Bu da listede iki durum demektir: silinmiş olan ve silinmek üzere olan.

Bu arada kullanıcı ekranı kapatırsa, bağlantı koparsa ya da aynı listeden ikinci bir öğeyi silerse ne olacağına karar vermelisin. Çoğu hatalı uygulamanın kaynağı burası: arayüz silmiş gösterir, istek hiç gitmez, kullanıcı listeyi yenilediğinde kayıt geri gelir. Tasarım kararını verirken bu bekleyen durumun kimin sorumluluğunda olduğunu belirle, yoksa sonradan arayüzde değil veri katmanında onarmak zorunda kalınır.

Geri alma şeridinin ekranda kalma süresi için 5 saniye makul bir başlangıç. Daha kısası okunmaya yetmiyor, daha uzunu bekleyen isteklerin birikmesine yol açıyor.

Jest çakışmaları

Kaydırma eylemi hiçbir zaman boş bir alana konmuyor; ekranda zaten başka jestler var ve en sık yaşanan sorunlar onlarla çarpışmadan çıkıyor.

• Sol kenardan geri gitme: iOS'ta ekranın sol kenarından sağa kaydırma geri gitme hareketidir. Liste öğesinde sağa kaydırma eylemi varsa bunun kenardan başlamaması, biraz içeriden tetiklenmesi gerekir.
• Yatay sayfa geçişi: Sekmeler arasında yatay kaydırmayla geçilen bir ekranda liste öğesine yatay kaydırma koymak, kullanıcıyı her denemesinde kumar oynamaya zorlar. İkisi bir arada çalışmıyor, birini seç.
• Dikey kaydırmayla karışma: Parmak tam yatay gitmez. Yatay bileşen dikey bileşenden belirgin biçimde büyük olmadan eylemi başlatmazsan, liste kaydırmaya çalışan kullanıcı yanlışlıkla öğeleri siler.

Çalışıp çalışmadığını nasıl anlarsın

Kaydırma eylemi için tek bir kullanışlı ölçüm var: o eylemi en az bir kez tetikleyen kullanıcı oranı. Bu oran düşük kalıyorsa iki olasılık vardır, özellik keşfedilmiyordur ya da kimsenin ihtiyacı yoktur. İkisini ayırmak için eylemi menüye de koy ve menüden kullanım oranına bak. Menüden kullanılıyor ama kaydırmayla kullanılmıyorsa sorun keşfedilebilirliktedir. İkisi de kullanılmıyorsa eylemi listeden çıkar.

İkinci olarak geri alma kullanım oranına bak. Silme işlemlerinin dikkat çekici bir kısmı geri alınıyorsa hareket çok kolay tetikleniyor demektir, eşiği yükselt.