Bağlamsal Menü Tasarımı: Kaç Seçenek, Nasıl Tetiklenir
Bağlamsal menü, kullanıcının üzerinde durduğu öğeye özel komutları o öğenin yanında gösteren küçük menüdür; sağ tık, uzun basma ya da üç nokta simgesiyle açılır. İyi kurulduğunda ana menüyü şişirmeden hız kazandırır. Kötü kurulduğunda kullanıcının varlığından haberi bile olmadığı bir komut deposuna dönüşür.
Kaç seçenek konur
Yaygın tavsiye kendi içinde çelişir: bir yerde “10-12 seçeneği geçmeyin” denir, iki satır sonra “ideali 3-7” yazar. İkisi aynı şeyi söylemiyor. Yedinin üstüne çıkan bir menü artık bağlamsal değildir, öğenin yanına yapıştırılmış ikinci bir ana menüdür ve kullanıcı onu da baştan sona tarar. Sınırı ekran değil bağlam belirler: o öğe üzerinde gerçekten yapılabilecek kaç işlem varsa o kadar.
Listeyi kısaltırken sıralamayı da düzeltin. En sık kullanılan komut başa gider. Dokunmatikte ekranın altından açılan menülerde ise “baş” göreceli, başparmağa yakın kenar avantajlıdır.
Gizli komutun bedeli
Bağlamsal menünün tamamı gizlidir. Kullanıcı sağ tıklamayı ya da uzun basmayı denemezse oradaki komutlar yok sayılır. Kural nettir: hiçbir komutun tek evi bağlamsal menü olmamalı. Silme, paylaşma, düzenleme ana arayüzden de yapılabilmeli. Bağlamsal menü kısayoldur, adres değil.
Menünün varlığını göstermenin en ucuz yolu üç nokta simgesi; satır sonundaki üç nokta, kullanıcı tıklamadan önce orada bir şeyler olduğunu söyler. Kısayolları da menüde yazın: kopyala komutunun yanındaki Ctrl+C, aynı kullanıcının üçüncü seferde menüyü hiç açmamasını sağlar.
Tetiklemeyi platforma bırakın
Masaüstünde sağ tık, mobilde uzun basma yerleşmiş davranışlar, bunları değiştirmeye çalışmayın. Web'de kendi menünüzü sağ tıka bağlamadan önce şunu hesaba katın: contextmenu olayını iptal ettiğiniz anda tarayıcının menüsünü de götürürsünüz, yani bağlantıyı yeni sekmede açmayı, resmi kaydetmeyi, metni kopyalamayı. Menünüzü satır sonundaki üç noktaya bağlarsanız hem tarayıcının menüsü yerinde kalır hem de sizinki görünür olur, bu takasa girmenize gerek kalmaz.
Uzun basmada süreye dikkat edin. İşletim sistemlerinde ve tarayıcılarda eşik yaklaşık yarım saniyedir. Kısaltırsanız kaydırmaya başlayan parmak menüyü tetikler, uzatırsanız kullanıcı menünün olmadığını sanır.
Alt menü ve devre dışı seçenek
Alt menü açmayın. Bağlamsal menüde ikinci seviye, farenin dar bir koridordan sapmadan geçmesini gerektirir ve dokunmatikte karşılığı yoktur. Zorunluysa tek seviye, o da menünün tek bir yerinde.
Devre dışı seçenekler için ölçüt şu: gri gösterdiğiniz komut neden kullanılamadığını söylemiyorsa kullanıcıya yalnızca engel koyuyorsunuz. Dosya yüklenmediği için pasif duran “Paylaş” komutunun sebebini ipucu metnine yazın; yazamıyorsanız o komutu menüden çıkarın. Görünür ama sebepsiz bir engel, hiç olmayan bir seçenekten daha çok zaman kaybettirir.