Split Button: Nerede İşe Yarar, Nerede Yaramaz

Split button tek kontrolde iki hedef taşır: etikete basınca varsayılan işlem çalışır, yanındaki oka basınca alternatiflerin menüsü açılır. Araç çubuğunda yer kazandırır, ama yanlış dokunmanın bedelini de beraberinde getirir. Bu yüzden kararın çoğu, varsayılan eyleme hangi işlemi koyduğunuzda biter.

İki hedefli tek kontrol

Normal menü düğmesi neresine basarsanız basın menüyü açar. Split button'da etiket kısmı doğrudan işi yapar, ok kısmı menüyü açar. Yani kontrolün üzerinde birbirinden habersiz iki hedef var ve kullanıcı hangisine bastığını ancak sonucu görünce anlıyor. Kazanç yine de gerçek: araç çubuğunda altı ayrı düğme yerine bir düğme ve bir menü yetiyor.

Varsayılan eylemi yanlış dokunmaya göre seçin

Okun kapladığı alan kontrolün toplam genişliğinin beşte biri kadardır, çoğu zaman daha azı. Geri kalan her yer varsayılan işlemi tetikler, dolayısıyla menüyü arayan parmağın etikete düşmesi istisna değil, rutin. Buradan tek bir kural çıkıyor: varsayılan eylem geri alınabilir olmalı.

O yere ben genelde tek adımda tersine çevrilebilen işlemleri koyarım: satır ekle, kopyala, PDF indir. Dönüşü olmayan ya da başka birine ulaşan işlemler (gönder, yayınla, sil) menünün içinde kalsın; orada hem bilinçli bir seçim olur hem araya onay adımı koyabilirsiniz.

Ne zaman normal menü daha iyi

Split button yalnızca belirgin bir favori varsa kazanç sağlar. Kullanım verisi bir işlemin diğerlerini açık ara önde götürdüğünü söylüyorsa onu öne alın. Seçenekler birbirine yakın oranlarda kullanılıyorsa klasik açılır menü hem daha dürüst hem daha az sürprizli. Navigasyonda ise split button'ın yeri yok: menü öğesinin kendisi bir sayfaya gidiyorsa kullanıcı zaten o oku arıyordur, kontrolü bölmek sadece yanlış sayfaya gitme ihtimali üretir.

Kalıcı sürümün faturası

Kalıcı (persistent) split button'da menüden seçilen işlem bir sonraki tıklamanın varsayılanı olur. Günde yüz kere aynı işi yapan bir operatör için harika bir özellik. Fakat düğmenin etiketi kullanıcıya göre değiştiği anda destek ekibinin elindeki ekran görüntüsü, yardım metnindeki "Ekle düğmesine basın" cümlesi ve ekran okuyucunun seslendirdiği ad birbirinden ayrılır. Tek tip ve uzman bir kitlede bunu rahatça kullanın. Karışık kitlede ise son kullanılanı menünün en üstüne taşımak aynı hızın büyük kısmını verir, varsayılanı hiç oynatmadan.

Kodda karşılığı

ARIA'da splitbutton diye bir rol yok, yani bu kontrolü tek bir düğmeyle doğru işaretleyemezsiniz. Yan yana iki <button> yazarsınız: ilki eylemi çalıştırır, ikincisi aria-haspopup="menu" ve açık/kapalı durumunu bildiren aria-expanded taşır. İkinci düğmenin kendi erişilebilir adı olmalı, çünkü içindeki ok ikonu tek başına hiçbir şey söylemez; "Ekleme seçenekleri" gibi bir ad yeter. Menü açıkken yön tuşlarıyla gezilebilmeli, Esc kapatmalı.

Görsel tarafta işi bitiren birkaç ayrıntı:

• Ok bölümünü etiketten ince bir çizgi veya ton farkıyla ayırın; yoksa kontrol tek parça bir düğme gibi okunur ve kimse menüyü bulamaz.
• Oka da yaklaşık 1 cm'lik bir dokunma alanı bırakın. Dar bir ok, dokunmatik ekranda doğrudan yanlış tetiklenen bir eylem demektir.
• Menüde 10-12 satırı geçmeyin, alt menü açmayın. Daha fazlası gerekiyorsa sorun split button değil, bilgi mimarisidir.
• Kısayolu olan satırların sağına kısayolu yazın. Kullanıcı menüyü üçüncü açışında artık açmaz.