UX Maaşlarında Deneyim Primi: O Rakamlar Neyi Ölçüyor?
UX maaşlarıyla ilgili dolaşan rakamların çoğu tek bir yılın anketinden çıkıyor, sonra kariyer planı gibi okunuyor. Oysa o tablolar bir kişinin zam eğrisini göstermez; aynı anda farklı kıdemlerde çalışan farklı insanların kazancını gösterir. İkisini karıştırmak, beş yıl sonrası için yanlış bir beklenti üretir.
İki sayı ve aradaki fark
Sık alıntılanan tablo şöyle: ABD'de 2019 yılında giriş seviyesi UX pozisyonları ortalama 67.000 dolar, beş yıl deneyimli profesyoneller ortalama 95.000 dolar. Aradaki 28.000 doları beşe bölünce yılda 5.600 dolar çıkıyor, "her deneyim yılı size yaklaşık 5.500 dolar getirir" cümlesi de buradan türetiliyor.
Aritmetik doğru. Çıkarım değil. O iki sayı aynı ankette, aynı anda, iki ayrı gruptan toplandı. 2014'te işe girip 2019'da 95.000 dolar kazanan birinin yolu, 2019'da 67.000 dolarla başlayan birinin 2024'te nerede olacağını söylemiyor. Arada işe alım dalgası, şirketlerin bütçe davranışı ve mezun sayısındaki artış var. Kıdem primi diye okunan şeyin bir kısmı, basitçe farklı yıllarda işe girmiş olmanın etkisi.
İkinci sorun daha bayat bir hata: 2019 rakamını bugüne taşımadan kullanmak. Yedi yıllık dolar enflasyonunu hesaba katmazsan kendine düşük bir taban çizersin. Oranlar sayılardan daha dayanıklı: beş yıllık kıdemin giriş seviyesine göre yaklaşık 1,4 katı olması, mutlak tutarlar değişse de uzun süre geçerliliğini koruyor. Türk lirası tarafında bu daha da sert işler, çünkü nominal karşılaştırma her yılı artış gibi gösterir. Teklifleri kıyaslarken yılı ve para birimini sabitle, yoksa karşılaştırdığın şey maaş değil enflasyon.
Prim nerede düzleşiyor
İlk beş yıl dik. Gerçek projede çalışmak, araştırmayı kendi başına kurup raporlamak, bulguyu geliştirici ekibine savunmak: bunların piyasa karşılığı hızlı birikiyor. Sonrası yavaşlıyor.
On yılın ötesinde artış artık kıdem kaleminden gelmiyor. Rolün kendisinden geliyor: danışmanlık, ekip kurmak, ürün kararının alındığı masada olmak. Kıdem yılı biriktirmeye devam edip aynı işi yapmak sekizinci yıldan sonra pek bir şey ödüyor. Bu yüzden "kaç yıllık deneyim" sorusu belli bir eşikten sonra maaş görüşmesinde zayıf bir koz.
Sertifika kapıyı açar, fiyatı portföy belirler
Mesleki eğitim ve UX sertifika programları özellikle kariyer değiştirenler için işe yarıyor; eleme turunu geçmenin en kısa yolu olabilir. Ama teklifin rakamını belirleyen taraf sertifika değil, portföyün ne kadar kontrol edilebilir olduğu.
Çoğu portföyde "kullanıcı testiyle dönüşümü artırdık" cümlesi var ve tek başına hiçbir şey anlatmıyor. Testten önceki ve sonraki sayıyı, kaç kullanıcıyla çalışıldığını, ölçümün hangi tarih aralığından alındığını yaz. Bunu üç satırla anlatırsın, üçüncü parti bir araca da ihtiyacın olmaz. Aynı işi yapmış iki adayı birbirinden ayıran şey genelde o üç satır oluyor, çünkü ikisinden yalnızca biri kendi işinin etkisini ölçebildiğini gösteriyor.
Bandı değiştiren tek karar
Uzaktan çalışma ve sözleşmeli iş, maaş bandını bulunduğun şehrin piyasasından çıkarıp müşterinin piyasasına bağlıyor. Pratikte bu, listelenen bütün kariyer tavsiyelerinin toplamından daha büyük bir fark yaratıyor. Karşılığında müşteri bulma, fiyat verme ve faturalandırma işini kendin yapıyorsun.
Uzmanlaşma da benzer şekilde çalışıyor. Erişilebilirlik denetimi, karmaşık veri arayüzleri, mobilde performans: dar ve talebi süren alanlarda referans listesi kısa olduğu için fiyat esnekliği yüksek. Genel UX tasarımcısı havuzu kalabalık, orada kıdem yılı dışında ayrışacak pek bir şey kalmıyor.