Çocuklar İçin Arayüz Tasarımı: Bilişsel Gelişime Göre Kararlar

Çocuklara arayüz tasarlamak, yetişkin arayüzünü büyük ikonlarla ve canlı renklerle yeniden boyamak değildir. Sekiz yaşındaki bir kullanıcının çalışma belleği, okuma hızı ve hata toleransı farklı çalışır; arayüzün de bu farka göre kurulması gerekir. Aşağıdakiler 3-12 yaş aralığında işe yarayan kararlar.

3-12 tek bir hedef kitle değildir

Bu alanda en sık yapılan hata, Piaget'nin evrelerini kaynak gösterip sonra 3-12 yaşı tek bir kullanıcı grubu gibi ele almak. İkisi bir arada duramaz. Piaget'ye göre 2-7 yaş işlem öncesi dönemdir: çocuk sembolü tanır, ama tersine çevrilebilir akıl yürütme henüz yoktur. 7-11 yaş somut işlemler dönemidir ve buradaki çocuk gözlemle sonuç arasında bağ kurar, kural öğrenir, hatasını geri alabilir.

Aradaki fark, arayüzün en temel kararını belirliyor. İşlem öncesi dönemde her ekran tek bir eylem taşımalı ve geri dönüş her zaman aynı yerde durmalı. Somut işlemler döneminde çok adımlı görev, ilerleme çubuğu ve seçim ekranı çalışır. Ürünü ikisine birden kurmaya çalışırsan büyük çocuk sıkılır, küçük çocuk kaybolur. Yaş bandını daralt.

Metafor, çocuğun elinde tuttuğu nesneye dayanmalı

Boyama uygulamalarındaki pastel boya ve silgi ikonları işe yarıyor, çünkü çocuk o nesneleri fiziksel olarak tanıyor. Aynı mantık, yetişkin yazılımından devralınan ikonlarda çöküyor. Disket biçimli kaydet ikonu, kartondan dosya klasörü, telefon ahizesi: bunların hiçbirinin bugünün sekiz yaşındaki kullanıcısında karşılığı yok. Metaforu seçerken ölçüt tanıdık olması değil, o çocuğa tanıdık olması.

Karşılığı olmayan yerde metafor aramak yerine doğrudan eylemi göstermek daha iyi sonuç veriyor: kaydet ikonu yerine görünür bir onay, klasör yerine çocuğun kendi çiziminin küçük hali.

Sesli yönlendirme ucuz görünür, değildir

Okuma bilmeyen yaş grubunda sesli rehber neredeyse zorunlu, ama uygulama tarafındaki faturası tasarım aşamasında konuşulmuyor. Üç kalem var. Tarayıcılar, kullanıcı sayfayla etkileşime girmeden sesli medyayı çalmıyor; yani açılışta otomatik başlayan anlatım hiç duyulmuyor. Her metin değişikliği yeni bir kayıt seansı demek, üstelik her dil için ayrı. Ses dosyaları mobil bağlantıda ilk açılış süresini uzatıyor.

Bir çocuk oyunu projesinde açılış anlatımının hiç çalmadığını, ancak ilk ekrandaki terk oranı beklenenin çok üstünde çıkınca fark etmiştik. Çözüm basit: ilk ekrana çocuğun dokunacağı tek bir büyük düğme koy, ses o dokunuşla başlasın. Aynı dokunuş hem tarayıcının izin şartını karşılıyor hem de çocuğa ekranın dokunmayla çalıştığını öğretiyor.

Bilişsel yükü azaltmakla kritik bilgiyi ekranda tutmak çelişir

Çocuk arayüzü tavsiyeleri bu ikisini yan yana yazar ve aralarındaki gerilimi atlar. Ekranda ne kadar az öğe olursa o kadar iyiyse, hedefi ve ilerlemeyi sürekli görünür tutmak neye göre istisna oluyor? Sıralama gerekiyor: kalıcı olarak duracak tek bir öğe seç, o da görevin hedefi olsun. İlerleme, puan, rozet, süre; bunların hepsi aynı anda ekranda durmak zorunda değil, adım bittiğinde gösterilip kaybolabilir.

Hata tarafında da tercih net. Onay penceresi, okumayan ya da yavaş okuyan bir çocuk için engel değil, gürültü; kapatmayı üç denemede öğrenir ve sonra hepsini refleksle kapatır. Geri alma her zaman daha iyi çalışıyor: eylemi yaptır, tek dokunuşla geri alınabilir bırak.

Komutu yönteme değil, hedefe bağla

Çocuklar talimatı harfiyen alır. "Farenin sol tuşuna bas" diyen bir yönerge, tabletle oynayan çocuğu durdurur; fare yoksa çocuk kendi hatası olduğunu düşünür. Yöntem söylemeyi bırak, hedefi söyle: "kırmızı balonu seç". Aynı cümle dokunmatikte, farede ve klavye ile gezinmede geçerli kalır, üstelik erişilebilirlik tarafında da bedavaya gelen bir kazanç.

Ebeveyn kapısı gerçekten kapı olmalı

Yaygın çözüm, satın alma veya ayarlar ekranının önüne basit bir çarpma sorusu koymak. Bu, hedef kitlesi 9 yaş olan bir üründe kapı değil, hız kesici; çocuk soruyu zaten çözüyor. Gerçek sınır ya cihaz düzeyinde (işletim sisteminin ebeveyn denetimi) ya da ebeveynin kendi hesabına bağlı bir onayla kurulur. Süre sınırı ve mola uyarısı da aynı yere bakar: uyarıyı çocuğa gösterip kararı ona bırakırsan, uyarı yok demektir.