Hesaplayıcı ve Quiz Araçlarında Girdi ve Sonuç Tasarımı

Bir hesaplayıcının işe yarayıp yaramadığını formülü değil formu belirliyor. Arkadaki hesap kusursuz olabilir; kullanıcı üçüncü alanda vazgeçtiyse ortada sonuç yok. Terk oranını belirleyen kararlar hep aynı üç yerde toplanıyor: hangi alanların zorunlu olduğu, sonucun ne zaman göründüğü ve boş bırakılan alanlara sessizce ne yazıldığı.

Sonucun önüne konan her engel aracı iptal eder

Hesaplayıcıya gelen kişi tek bir şey istiyor: sayıyı görmek. Araya kayıt formu, e-posta kutusu ya da “sonucu size gönderelim” adımı girdiğinde o kişi ya kaba bir tahminle yetiniyor ya da başka sekmede aynı aracın bir başkasını arıyor. Kayıt isteyeceksen sonucu gösterdikten sonra iste, üstelik gerçek bir karşılık vererek: raporu saklamak, farklı senaryoları yan yana tutmak gibi. Sonucun kendisini rehin alan araç, aslında araç değil açılış sayfası.

Aynı şey aracın nerede durduğu için de geçerli. Yeni sekmede açılan ya da modalın içine sıkıştırılmış bir hesaplayıcı, metni okurken aklına soru gelen kişiyi bağlamdan koparıyor. Araç, onu açıklayan yazının içinde dursun.

Zorunlu alanı kim belirliyor

Her kullanıcı aynı hassasiyette cevap istemiyor. Biri kabaca bir aralık görmek için geliyor, diğeri kendi rakamlarıyla tam sonuç çıkarmak için. Bu yüzden zorunlu alan kümesini formülün çalışması için gereken en küçük sete indirmek, geri kalanını isteğe bağlı bırakmak gerekiyor. Kaydırıcı hızlı ve kabaca, metin kutusu yavaş ve kesin; ikisini aynı alan için birlikte sunmak kullanıcıya bu seçimi bırakıyor.

Bir alanın neden istendiğini yazmak da doğrudan doldurulma oranına yansıyor. Doğum tarihi ya da gelir gibi alanlarda kısa bir gerekçe cümlesi, alanın yanında dursun. Format beklentisi varsa örneği göster, kullanıcıyı denemeyle bulmaya bırakma.

Anlık sonuç ile varsayılan değerler birbirini yiyor

İki yaygın tavsiye var ve birlikte uygulandıklarında çelişiyorlar. Birincisi, kullanıcı yazdıkça sonucu güncelle, “Hesapla” düğmesini bekletme. İkincisi, alanları boş bırakma, makul varsayılanlar koy ki form ürkütücü görünmesin.

Çelişki şurada: yazdıkça hesaplayan bir araç, form yarım doluyken de bir sayı göstermek zorunda. O sayı, kullanıcının dokunmadığı alanlar için senin koyduğun varsayılanlardan üretiliyor. Kullanıcı ekrandaki rakamı kendi durumunun cevabı sanıyor, oysa girdilerin yarısı onun değil. Kredi hesaplayıcılarında bunun tipik hali görülüyor: vade alanına hiç dokunmadan ekranda beliren taksit tutarı, sitenin seçtiği vadeye ait.

Boş bir alanı, sessizce doldurulmuş bir varsayılandan daha dürüst buluyorum. Boş alan en azından bir şeyin eksik olduğunu söylüyor. Varsayılanı yine de koyacaksan, kullanıcının girdiği değerle sistemin koyduğu değeri görsel olarak ayır ve sonucun yanında hangi varsayılanlarla hesaplandığını tek satırda listele.

Yazdıkça hesaplamanın faturası

Bu davranış tarayıcıda çalışan bir formülse bedava. Hesap sunucuda yapılıyorsa her tuş vuruşu bir istek demek: dört haneli bir sayı yazan kullanıcı dört istek üretiyor, ilk üçünün cevabı daha yazma bitmeden anlamsızlaşıyor. Girdileri 300 milisaniyelik bir beklemeyle toplamak bu yükü ciddi biçimde düşürüyor. İkinci sorun daha sinsi: yanıtlar gönderildikleri sırayla dönmeyebilir, geç gelen eski bir cevap yeni sonucun üstüne yazabilir. Her isteğe bir sıra numarası verip yalnızca en sonuncunun sonucunu ekrana basmak gerekiyor. Hesap gerçekten basit bir formülse, onu istemci tarafına taşımak bu iki meseleyi de tamamen ortadan kaldırır.

Sayı tek başına cevap değil

Quiz sonucunda “64 puan”, hesaplayıcıda “aylık 4.250 TL” çıktısı, kullanıcının sorusunun yalnızca yarısını karşılıyor. Diğer yarısı, bu sayının iyi mi kötü mü olduğu ve şimdi ne yapılacağı. Sonucu bir aralığa yerleştirmek, girdilerden hangisinin çıktıyı en çok değiştirdiğini göstermek ve tek bir sonraki adım önermek yeterli. Süslü grafik gerekmiyor, çoğu durumda iki cümle ve bir aralık çubuğu işi görüyor.

Hesabın nasıl yapıldığını göster

Kullanıcıların çoğu formülü okumuyor, ama okunabilir olduğunu görmek güveni değiştiriyor. Kullanılan katsayıları, yuvarlama kuralını ve verinin hangi tarihe ait olduğunu sonucun altına kısa bir blok halinde koy. Bir de şu: bu tür araçların büyük kısmı dört işlem ve birkaç koşuldan ibaret. Açıklanabilir bir formülü modele devretmek, doğruluğu artırmıyor, yalnızca hesabın nereden geldiğini açıklayamaz hale getiriyor.