Kullanılabilirlik Testi: Dört Yanılgı ve Pratik Karşılığı
Kullanılabilirlik testine yöneltilen itirazların ortak noktası, testi büyük bir proje gibi hayal etmek: ayrı bütçe kalemi, laboratuvar, haftalar süren rapor. İşe yarayan test ise beş kişi, bir saat ve bir not defteriyle kuruluyor. Dört yaygın itirazın arkasında da aslında tek bir ertelenmiş karar duruyor, kullanıcıyı ürünün karşısına oturtmak.
"Pahalı" itirazı
Pahalı olan laboratuvar, göz izleme donanımı ve dışarıdan satın alınan araştırma raporudur. Testin kendisi değil. Beş kişiye ürünü verip görev tanımlamak için bir toplantı odası ve ekran kaydı yazılımı yetiyor.
Beş kullanıcı kuralının çoğu yerde atlanan yanı şu: bu sayı tek bir kullanıcı grubu için geçerli. Ürünü hem satın alan hem de yöneten iki ayrı profil varsa, beş kişilik tek bir grup bunlardan yalnızca birini temsil eder ve ikinci grup için testi baştan kurmak gerekir. Aynı gruptan altıncı, yedinci kişiyi çağırmak bu boşluğu kapatmaz, çünkü onlar büyük ihtimalle ilk beşin bulduğunu tekrar bulur.
"Geliştirmeyi geciktirir" itirazı
Bu itiraz, testin ne zaman yapıldığına göre doğru ya da yanlış. Kod yazıldıktan sonra yapılan test gerçekten geciktirir, çünkü bulduğu her sorun yeniden yazım demektir. Akışı kağıda çizip test etmek geciktirmez, çünkü değişen şey kağıttır.
Ölçü basit: bir bulguyu düzeltmenin maliyeti, o bulgunun kaç satır koda dokunduğuyla orantılıdır. Kağıt prototipte sıfır satır, arayüz kodunda birkaç yüz, veri modeline inen bir bulguda ise iş takvimi.
"Yaratıcılığı öldürür" itirazı
Yerinde bir korku, yanlış adrese yöneltilmiş. Sepet ikonunun sağ üstte, gönder butonunun formun altında olması kullanıcının öğrenmek zorunda kalmadığı şeylerdir; buralarda özgünlük aramak, kullanıcının dikkatini asıl işe değil gezinmeye harcatır. Yaratıcılık, ürünün kimsenin daha önce çözmediği kendi probleminde işe yarar, giriş formunda değil.
"Müşteri geri bildirimi yeterli" itirazı
Anketler ve destek talepleri kullanıcıların ne düşündüğünü söyler. Test ne yaptıklarını gösterir. Aradaki fark küçük değil: aynı kişi "arayüz gayet anlaşılır" diye puan verdikten sonra aradığı ayarı üç dakika bulamayabiliyor, çünkü anketi doldururken hatırladığı şey deneyimin tamamı değil, son hali.
Destek taleplerinin bir kör noktası daha var. Yalnızca yazmayı göze alan kullanıcıdan gelirler; sessizce çıkıp giden çoğunluk arkasında hiçbir kayıt bırakmaz.
Hız testi kullanılabilirlik testi değildir
PageSpeed, WebPageTest ve GTmetrix gibi araçlar sayfanın ne kadar sürede yüklendiğini söyler. Bunları kullanılabilirlik testi yerine saymam. Yükleme süresi deneyimin bir girdisi, kullanıcının görevi tamamlayıp tamamlayamadığının ölçüsü değil; iki saniyede açılan bir ödeme formu, alan adlandırması yanlışsa yine terk edilir.
İkisi birlikte anlam kazanır. Performans araçları makinede ölçülen tarafı, görev testleri insanda ölçülen tarafı verir.
Bu hafta kurulabilecek en küçük test
- Tek bir görev seçin. Ürünün en çok para ya da zaman kaybettirdiği adım olsun.
- Hedef gruptan beş kişi bulun. Ekip dışından olmaları yeterli, profesyonel katılımcıya gerek yok.
- Görevi tek cümleyle verin, sonra susun. Yardım ettiğiniz anda ölçtüğünüz şey kendi açıklamanızın kalitesi olur.
- Takıldıkları yeri ve o an kurdukları cümleyi not edin. Yorum değil, gözlem.
- İlk üç bulguyu aynı hafta düzeltin. Geri kalanı listede bekleyebilir.
Beş oturum toplamda bir saati geçmez ve çoğu zaman ekip içinde aylardır tartışılan bir soruyu tek seferde kapatır.