Persona Oluşturma Ne Kadar Sürer? Saat Tahminlerinin Okunuşu
Persona çalışmasının süresi sorulduğunda cevap genelde "persona başına şu kadar saat" biçiminde gelir. Bu rakam planlama için kullanışsız, çünkü ikinci personanın maliyeti birincisine benzemiyor. Takvimi belirleyen persona sayısı değil, veriyi nereden aldığınız.
Saat rakamları aslında neyi ölçüyor
216 şirketin katıldığı bir ankete göre 500 kişiden küçük şirketlerde persona başına 23 ile 72 saat arasında bir emek harcanıyor, 500 kişiden büyük şirketlerde bu aralık 55 ile 103 saate çıkıyor. Rakamlara bakıp "demek ki bende de 40 saat sürer" demek yanıltıcı. Küçük şirketlerdeki aralığın kendi içinde üç katlık bir yayılımı var; bu yayılım yöntem farkından çok, kaç kişinin onay verdiğini ve kaç toplantıda anlatıldığını anlatıyor.
Büyük şirketlerin fazladan harcadığı saatlerin önemli kısmı da araştırmaya değil, koordinasyona gidiyor. Aynı işi dört kişilik ekiple yapmak süreyi bölmüyor, çünkü dört kişinin de aynı görüşme kaydını dinlemesi gerekiyor. Şirket büyüklüğü burada bir yöntem değişkeni değil, sürtünme katsayısı.
İkinci persona ilkinin maliyetine mal olmaz
Persona başına saat vermek, maliyetin doğrusal büyüdüğünü ima ediyor. Sahada öyle olmuyor. On iki görüşme yaptıysanız o on iki görüşme üç personayı da besler; ikinci ve üçüncü persona için sahaya yeniden çıkmazsınız. Artan maliyet yalnızca segmentleri ayırma ve dokümanı yazma kısmıdır.
Bu yüzden bütçeyi persona adediyle çarparak kurmak, işi baştan iki üç katı pahalı göstermeye yarıyor. Sabit maliyeti (araştırma tasarımı, katılımcı bulma, görüşmeler) ayrı, persona başına değişken maliyeti ayrı hesaplayın. Aradaki fark, üç persona yerine beş persona çıkarma kararının aslında ne kadar ucuz olduğunu gösterir.
"Empirik yöntem üç katı sürer" cümlesinin içi
Aynı ankette veri toplama fazının toplam sürenin yüzde 41 ile 45'i olduğu, empirik yönteme geçince küçük şirketlerde toplam sürenin yaklaşık üçe katlandığı söyleniyor. İki rakam yan yana konduğunda ilginç bir sonuç çıkıyor.
Varsayımsal yöntemde toplam süre T ise, veri toplama kabaca 0,43T, geri kalan iki faz 0,57T eder. Empirik yöntemde toplam 3T. Uzayan tek faz veri toplama olsaydı, o faz 3T eksi 0,57T, yani 2,43T'ye çıkardı; bu da başlangıçtaki 0,43T'nin yaklaşık 5,7 katı. Böyle bir sıçrama gerçekçi değil. Demek ki analiz fazı da büyüyor, ki mantıklı: on iki saatlik ses kaydını deşifre edip kodlamak, ekipten toplanan varsayımları tahtaya yazmakla aynı iş değil.
Planlama açısından çıkarım net. Empirik yönteme geçerken görüşme takvimine yer açmak yetmez, analiz için de en az onun kadar blok ayırın. Sürenin şaştığı yer genelde kayıtların dinlenmeden bekleyen kısmıdır.
Dokümantasyon en kısa faz olmalı
Persona kartına isim, fotoğraf ve hobi listesi eklemek için zaman ayırmam. Karar verdiren bilgi kullanıcının hangi işi yapmaya çalıştığı, o işi bugün nasıl hallettiği ve nerede takıldığıdır. Bunlar bir sayfaya sığar.
Persona dokümanı ürün kararına dönüşmüyorsa süre tartışmasının konusu bile değildir. Sorulacak soru şu: elimizdeki personayı ekrandaki şu iki tasarım seçeneğinden hangisini eleyeceğimize karar verirken kullanabiliyor muyuz? Cevap hayırsa doküman güzelleştikçe değil, ayrıntılandıkça işe yaramaz hale gelir.
Varsayımsal persona ne zaman yeterli
Varsayımsal yöntem "parası olmayanın çözümü" diye anlatılıyor, bu haksız bir çerçeve. Destek ekibinin her gün kullanıcıyla konuştuğu, satışın itirazları kaydettiği bir şirkette ekipten toplanan bilgi sıkıştırılmış gerçek veridir; iki günde çıkarılan persona işi görür.
Odadaki hiç kimse bir yıldır kullanıcıyla konuşmamışsa durum tersine döner. O zaman ortaya çıkan şey şirket içi folklordur ve zararı sıfırdan büyüktür, çünkü doküman haline gelir gelmez veri gibi alıntılanmaya başlar. Bu ikinci durumdaysanız persona çalışmasını ertelemek, beş kullanıcıyla konuşup öyle başlamak daha ucuza gelir.